Punctueel spoor

De meeste scores komen uit boven de met het ministerie van Infrastructuur en Milieu overeengekomen bodemwaarden, in vergelijking met 2015 was er sprake van een lichte afname. De punctualiteit goederenverkeer is gedaald als gevolg van noodzakelijke werkzaamheden en snelheidsbeperkingen.

Prestatie-indicatoren punctualiteit

Toelichting punctualiteit

Treinpunctualiteit reizigersverkeer
Het percentage treinaankomsten waarbij het verschil tussen de oorspronkelijk geplande tijd en de vastgestelde realisatietijd kleiner is dan drie minuten. Uitgevallen aankomsten en aankomsten van vervangende treinen worden niet meegerekend. Punctualiteit voor het totale reizigersverkeer wordt gemeten op representatieve stations op het Hoofdrailnet (inclusief HSL-Zuid) en op de regionale spoorinfrastructuur. De ongeveer 55 meetpunten en de daar gemeten series kunnen jaarlijks wijzigen in aantal en samenstelling, afhankelijk van afspraken tussen ProRail en vervoerders en tussen vervoerders en concessieverleners.

Treinpunctualiteit regionale series
Punctualiteit van de Regionale Series wordt gemeten op ongeveer 35 meetpunten en de daar gemeten series kunnen jaarlijks wijzigen in aantal en samenstelling, afhankelijk van afspraken tussen ProRail en vervoerders en tussen vervoerders en concessieverleners.

Treinpunctualiteit HSL-producten
HSL = Hoge Snelheidslijn. Punctualiteit van HSL-producten wordt gemeten op vier stations voor Intercity Direct en Thalys.

Reizigerspunctualiteit HRN
HRN = hoofdrailnet. De prestatie-indicator ‘reizigerspunctualiteit’ is ingevoerd in 2015 en doorontwikkeld in 2016. De prestatie-indicator is met betrekking tot 2016 geen onderdeel van de uitgevoerde externe review van EY Accountants. Per 2017 wordt de nieuwe definitie van kracht.

Treinpunctualiteit goederenverkeer
Het percentage goederentreinen waarbij de vertraging op het eindpunt van de route minus de vertraging op het startpunt van de route kleiner is dan drie minuten. Als de vertrekvertraging negatief is, wordt deze op nul gezet. Punctualiteit van goederenverkeer wordt gemeten op zes goederencorridors, exclusief de Betuweroute.

Treinpunctualiteit reizigersverkeer boven bodemwaarde

De prestatie‐indicatoren, behalve punctualiteit goederen en punctualiteit HSL, waren in 2016 beter dan de bodemwaarden. De in 2015 ingevoerde ‘dagstarts’, waardoor op verkeersleidingsposten de prestaties van de voorgaande dag worden geëvalueerd, zijn uitgebreid naar meer locaties. Ook krijgt de snellere opstart van de treindienst na verstoringen steeds meer aandacht, met als doel dat de punctualiteit stijgt.

In vergelijking met het voorgaande jaar nam in 2016 de punctualiteit van HSL-producten af. Belangrijkste oorzaken hiervoor zijn: snelheidsbeperkingen bij de Moerdijkbrug, (vertraagde) goederentreinen op de Brabantroute, rangeerproces Breda en een aangepaste dienstregeling vanwege werkzaamheden. In 2015 lag de focus van ProRail en NS op het bieden van vervoerscapaciteit voor de Intercity direct. Vanaf het derde kwartaal 2015 steeg de uitval in dit segment, met een piek van 12,8% in januari 2016, die kon worden teruggebracht tot gemiddeld 5,7% in het vierde kwartaal van 2016.

Reizigerspunctualiteit hoofdrailnet (HRN) verbeterd

In 2016 was de reizigerspunctualiteit HRN 91,3%, boven de bodemwaarde van 90,0%. De reizigerspunctualiteit is 0,3 procentpunten hoger dan in 2015. In 2016 heeft ProRail ingezet op beter uitvoeren van de dienstregeling, met name in het eerste kwartaal heeft dit een positief effect gehad op de reizigerspunctualiteit. Verder heeft de lage uitval van treinen op de 10 stations met de meeste reizigers een bijdrage geleverd aan de positieve score. Op 7 van die 10 stations steeg bovendien de treinpunctualiteit. De grootste verbeteringen zien we op de stations Amsterdam Centraal, Utrecht Centraal en Arnhem Centraal. Deze stations profiteren van de ontvlochten en versnelde infrastructuur op DoorStroomStation Utrecht. Ook de betere weersomstandigheden hadden een positief effect op de punctualiteit.

Regionale verschillen

Door omleidingen van goederentreinen van de Betuweroute naar de Brabantroute en werkzaamheden en snelheidsbeperkingen op de Moerdijkbrug, stond in Brabant en Zuid-Holland de reizigerspunctualiteit het grootste deel van het jaar onder druk. Op de tien drukste stations was de treinuitval in 2016 lager dan in 2015. Op zeven van die tien stations steeg de treinpunctualiteit. De grootste verbeteringen zagen we op Amsterdam Centraal, Arnhem Centraal en Utrecht Centraal. De ontvlochten en verbeterde infrastructuur op doorstroomstation Utrecht, dat ook een positief effect had op de punctualiteit op stations in alle richtingen, speelde daarin een belangrijke rol. Dat is vooral te zien aan de punctualiteit op de stations Arnhem en Nijmegen. In Amsterdam is bovendien de dienstregeling van de Intercity’s uit Zeeland verbeterd.

Treinpunctualiteit regionale series gedaald

De punctualiteit van de regionale series is met 94,1% hoger dan de bodemwaarde, maar wel lager dan in 2015 (95,0%) vooral door de sprinter Zwolle ‐ Enschede. Deze telde in 2015 nog niet mee. De dienstregeling van deze, op enkelspoor rijdende, serie was erg krap. Zonder deze serie zou de realisatie 94,9% zijn. De dienstregeling 2017 is met een minuut verruimd om dit issue op te lossen. Daarnaast zorgde de dienstregeling 2017, die is ingevoerd in december 2016, in Limburg voor gewenningsproblemen en lage prestatiecijfers door nieuwe omlopen, kortere rijtijden, krappere keringen en nieuw materieel. Genomen acties, zoals een dagelijkse ingelegde pendeltrein Maastricht‐Randwijck, zijn effectief.

Treinpunctualiteit goederenverkeer afgenomen

In 2016 lag de punctualiteit van het goederenverkeer op 73,7%, onder de bodemwaarde van 80,0% die was overeengekomen met het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Hier lagen een aantal oorzaken aan ten grondslag. Ten eerste kon door werkzaamheden in Duitsland beperkt tot geen goederenverkeer over de Betuweroute plaatsvinden en waren omleidingen via de drukke Brabantroute noodzakelijk wat een negatief effect op de punctualiteit had. Ten tweede werd het goederenverkeer gehinderd door de snelheidsbeperking op de Moerdijkbrug die sinds april 2016 van kracht is. Ten derde gaven goederenvervoerders bij de totstandkoming van het dienstregelingsplan voor 2016 de voorkeur aan de beschikbaarheid van vier paden per uur op de Brabantroute en daarmee aan flexibiliteit boven punctualiteit. Niet alle paden zijn in praktijk realiseerbaar met een goede punctualiteit op 3 minuten. Om deze reden ontwikkelt ProRail samen met het ministerie van Infrastructuur en Milieu en de goederenvervoerders een betere prestatie-indicator voor 2018.

Meer reizigerstreinpaden geleverd

Een geleverd treinpad is een capaciteitsreservering op het spoor, nodig om een reizigerstrein van A naar B te rijden. Als een trein (op een deel) niet rijdt en de oorzaak ligt bij ProRail, dan is het betreffende treinpad niet geleverd. Verstoringen door het weer en door derden worden ook meegenomen. Het percentage geleverde treinpaden lag in 2016 met 98,1% boven de prestaties in voorgaand jaar en de met het ministerie van Infrastructuur en Milieu afgesproken bodemwaarde van 97,5%.

Prestatie-indicator betrouwbaarheid

Toelichting geleverde treinpaden

De gerealiseerde treinpaden voor alle reizigersvervoerders plus de niet-gerealiseerde treinpaden waarvan de vervoerders de veroorzaker zijn. Een treinpad is een capaciteitsreservering op de infrastructuur die nodig is om een trein te rijden. Een treinpad wordt gekaderd door de treinactiviteiten die onder één treinnummer op één verkeersdag zijn gepland.

Minder uitval

Er zijn in 2016 minder treinen uitgevallen dan in 2015. Met de introductie van de reizigerspunctualiteit is besloten om voor uitval geen bodemwaarde meer toe te kennen. Het uitvalcijfer wordt wel gepubliceerd voor het totale reizigersverkeer én voor de individuele groepen Hoofdrailnet, Regionale Series en HSL-producten.

Informatie-indicator betrouwbaarheid

Toelichting uitgevallen treinen

Het percentage treinaankomsten dat niet is gerealiseerd. Uitval wordt gemeten op representatieve stations op het Hoofdrailnet (inclusief HSL-Zuid) en op de regionale spoorinfrastructuur. De ongeveer 55 meetpunten en de daar gemeten series kunnen jaarlijks wijzigen in aantal en samenstelling, afhankelijk van afspraken tussen ProRail en vervoerders en tussen vervoerders en concessieverleners.

Incidenten afgenomen

Als landelijk de treinpunctualiteit onder de 75% daalt en/of de uitval boven de 10% uitkomt, spreken wij over een ‘zwarte prestatiedag’. Dergelijke dagen kwamen in 2015 10 keer voor, in 2016 drie keer.

  • Op 17 november had het treinverkeer last van zwaar herfstweer.

  • Op 20 november raasde een najaarsstorm over het land.

  • Op 21 november kwamen bovenop het slechte weer een brandalarm in de tunnel bij Rijswijk, overwegstoringen in Noord-Brabant en een door graafwerkzaamheden beschadigde kabel in Willemsdorp.