Duurzaam spoor

Het spoor is één van de duurzaamste vormen van vervoer. Afgezien van fietsen en lopen is geen manier van transport zo energiezuinig en heeft geen manier van transport zo’n lage CO2-uitstoot. Ook neemt het spoor relatief weinig ruimte in en heeft het een sterk positieve invloed op bereikbaarheid en mobiliteit. Vorig jaar zijn tientallen projecten in het kader van Aanpak Duurzaam Werken uitgevoerd en waren we betrokken bij de totstandkoming van de Green Deal GWW 2.0 om duurzaamheid volledig binnen de organisatie te integreren.

Terugkijkend op 2016 kunnen we concluderen dat ProRail goed op koers ligt met het bereiken van zijn duurzaamheidsdoelstellingen. Voor alle belangrijke onderdelen van het duurzaamheidsbeleid, energie, CO2, natuurwaarden hebben we onze gestelde jaardoelen behaald. Ook is de sturing op duurzaamheid verbeterd doordat het duurzaamheidsmanagement is verankerd binnen de organisatie.

Toekomst

Voor de komende jaren ziet ProRail de volgende thema’s als speerpunten:

  • Grondstoffen en CO2: al ons afval wordt hergebruikt, we gaan zuinig om met onze grondstoffen en streven naar een zo laag mogelijke eco-voetprint.

  • Energie: We verbeteren onze energie-efficiency met 30% in 2030 ten opzichte van 2015 (2% per jaar). Onze energie is volledig afkomstig van duurzame bronnen. Ons elektriciteitsverbruik wordt volledig opgewekt op eigen activa zoals stations, geluidsschermen en gebouwen.

  • Effecten op de omgeving: ProRail is een goede buur voor de omgeving; we zorgen voor een goede ruimtelijke kwaliteit, passen duurzaam bermbeheer toe en voorkomen zoveel mogelijk hinder door geluid, trillingen en licht.

  • ProRail neemt zijn verantwoordelijkheid in sociale duurzaamheid, onder meer door mensen met afstand tot de arbeidsmarkt kansen te bieden.

Effecten op de omgeving

In de zomer is bij de spoorvernieuwing tussen Almelo en Mariënberg voor het eerst een stofarme lostrein ingezet. Deze nieuwe werktrein maakt het mogelijk om bij het storten van ballast minder stofhinder te veroorzaken. Dat is gezonder en leidt tot minder overlast bij de omwonenden. In oktober zijn drie contracten gegund voor een landelijke inventarisatie van natuurwaarden op en langs het spoor. Tussen 2017 en 2020 voeren ecologen langs het spoor veldinventarisaties uit. Dit inzicht maakt het mogelijk bij het werk langs de baan meer rekening te houden met flora en fauna.

Grondstoffen en CO2

ProRail vervult een actieve rol in de onderhandelingen ter voorbereiding van het nationaal betonakkoord. Dit is een akkoord tussen de betonketen en publieke en private organisaties dat gericht is op een economisch gezonde betonsector door verdere verduurzaming met de speerpunten CO2-reductie, circulariteit, biodiversiteit en sociale aspecten. Omdat beton een flink deel van onze CO2-uitstoot bepaalt, willen we een bijdrage leveren aan duurzame alternatieven.

In oktober 2016 is samen met NS Stations een update van de Stationsscan Duurzaamheid opgeleverd. Met dit instrument wordt de duurzaamheidspotentie van stations bepaald. Dit instrument wordt ingezet in de Aanpak Duurzaam Werken, zodat stations nog duurzamer worden.

Duurzaamheid is steeds vaker onderdeel van spoorinfra- en stationsprojecten. In 2016 zijn circa 50 projecten met de Aanpak Duurzaam Werken uitgevoerd. Samen met stakeholders worden gezamenlijke duurzaamheidsambities opgesteld, waar ingenieursbureaus in een vroeg stadium bij betrokken worden en aannemers met EMVI1-criteria in aanbestedingen gestimuleerd worden tot duurzame oplossingen.

In 2016 zijn we binnen de ProRail-kantoren gestart met het gescheiden inzamelen van afval. De verwachting is dat er per jaar ruim 2.200 kg minder restafval afgevoerd hoeft te worden.

  • 1EMVI: Economisch Meest Voordelige Inschrijving

Energie: minder is meer

ProRail verlicht de stations steeds vaker met ledlampen. Dat levert een energiebesparing op van zo’n 50% en verbetert de lichtkwaliteit. Door dimmers in te zetten hebben omwonenden ’s nachts minder last van licht. In 2016 zijn de perrons van 12 stations geheel en 18 stations gedeeltelijk omgebouwd. In 2020 is het merendeel van de verouderde verlichting van alle perrons vervangen.

3kV: 20% energiebesparing

ProRail heeft samen met onder meer NS onderzocht of 3kV de standaardbovenleidingspanning kan worden op het spoor. De conclusies zijn veelbelovend. Ook het ministerie van Infrastructuur en Milieu erkent dit en daarom is besloten een gezamenlijk project te starten. Uit eerdere studies kwam naar voren dat 3kV voor vervoerders die elektrisch rijden een energiebesparing van 20% in het verbruik oplevert. In 2016 is naast het 3kV-scenario ook het effect van ongewijzigd beleid en een alternatief met een verdere verbetering van de efficiency van 1.500V in kaart gebracht.

Green Deal

Binnen het samenwerkingsverband Duurzaam GWW heeft ProRail deelgenomen aan de schrijfgroep die verantwoordelijk is voor de totstandkoming van de Green Deal Duurzaam GWW 2.0. Deze deal is begin 2017 ondertekend door vele partijen in de spoor-, grond-, weg- en waterbouwsector. De Green Deal is erop gericht om duurzaamheid uiterlijk in 2020 volledig te integreren in de organisatie, vast bestanddeel te maken van alle projecten, de aanpak stevig in de bedrijfsprocessen te verankeren en de behaalde resultaten te monitoren.

Met Green Quest aan de slag

In juni deed ProRail mee aan de Green Quest, een initiatief van Het Financieele Dagblad en BNR Nieuwsradio. Samen met een expertteam van Green Quest en een aantal adviesbureaus zijn we op zoek gegaan naar oplossingen om het spoor en twee kantoorpanden - De Inktpot in Utrecht en onze VL-post Amersfoort - klimaatneutraal te maken. Dit heeft suggesties opgeleverd waar we in 2017 mee aan de slag gaan.