Veiligheid

Reizigers moeten kunnen rekenen op een veilige reis en spoorwerkers op een veilige werkplek. Ook wonen aan het spoor moet veilig zijn. Elk ongeval is er één te veel, elke verstoring ook, want ze maken het spoor minder veilig. Daarom werkte ProRail ook in 2015 continu aan het verder terugdringen van veiligheidsrisico’s.

Hoe kunnen we onveiligheid voorkomen

In het kort

Voeg toe aan Mijn verslag Toegevoegd aan Mijn verslag

Veilig reizen

ProRail zet stappen die bijdragen aan het verbeteren van de veiligheid van het spoor, zodat reizigers en goederen veilig hun plaats van bestemming kunnen bereiken.

Roodseinpassages

Toelichting roodseinpassages

Rijden voorbij een stop-tonend sein zonder toestemming. Ook: STS in buitendienst gesteld gebied, passeren S-bord zonder toestemming. Toelichting: deze KPI is toegevoegd aan het top-dashboard, gezien het belang van sturing op deze belangrijke driver ten aanzien van het aspect veilig reizen. De doelstelling ten aanzien van de waarde van deze KPI is dan ook aangescherpt. Dit vergt een inspanning van ProRail én vervoerders.

Niet alle STS-passages leveren direct gevaar op. Het gevaarpunt is dat punt na een STS-passage waar de trein kan botsen en/of ontsporen.

Botsingen en ontsporingen

Toelichting botsingen en ontsporingen

Europese definitie: Aantal botsingen trein-trein in jaar t met een schade van > € 150.000 of dodelijke/zwaargewonde slachtoffers of geen treinverkeer mogelijk op gehele baanvak > 6 uur. Enkele vergelijkende cijfers wijken af van de presentatie vorig jaar vanwege nieuwe informatie ten aanzien van schadebedragen van een aantal veiligheidsincidenten.

Europese definitie: Aantal ontsporingen in jaar t met een schade van > € 150.000 of dodelijke/zwaargewonde slachtoffers of geen treinverkeer mogelijk op gehele baanvak > 6 uur. Enkele vergelijkende cijfers wijken af van de presentatie vorig jaar vanwege nieuwe informatie ten aanzien van schadebedragen van een aantal veiligheidsincidenten.

Roodseinpassages gedaald

Om het risico op treinbotsingen terug te dringen, werken ProRail en de vervoerders aan de reductie van het aantal roodseinpassages. De verbetermaatregelen uit het in 2012 door de branche gestarte STS-programma hebben in 2014 de eerste effecten laten zien. Het aantal STS-passages is aanzienlijk afgenomen. Deze daling heeft zich in 2015 voortgezet: van circa 150 per jaar in de periode 2011-2013 naar 86 in 2015. Dit betekent dat maatregelen zoals conflictvrij plannen, de verbeterde versie van de automatische treinbeveiliging (ATB-Vv) en de automatische alarmoproep bij roodseinpassages (‘Waarschuwing Botsgevaar’) effectief zijn.

De zichtbaarheid van seinen is verbeterd en er is goede voortgang op het veiliger plannen. De uitbreiding van het aantal seinen met een verbeterde versie van de automatische treinbeveiliging (ATB-Vv) in 2014 heeft ook effect op de resultaten in 2015. In 2016-2017 wordt bij 400 extra seinen een ATB-Vv installatie aangelegd. En we nemen maatregelen om de veiligheid verder te verhogen, onder meer met een nieuwe alerteringsmethode (ORBIT) en een nieuw systeem met actuele rijweginformatie (Routelint) voor de machinist.

Een positieve ontwikkeling in 2015 was dat de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) het verscherpt toezicht op het plannen van treinen door Verkeersleiding heeft opgeheven. Dit is het directe gevolg van de inspanningen die Verkeersleiding samen met vervoerders sinds 2014 heeft geleverd om in vooraf gedefinieerde paden te plannen en om de veiligheidscultuur op de posten te verbeteren.

Zorgpunt in 2015 was het Informatiesysteem Gevaarlijke Stoffen (IGS). Met IGS kan realtime informatie worden gegeven over de positie van goederenwagons en de lading (zowel gevaarlijke stoffen als niet-gevaarlijke stoffen). Dit is gebeurd in nauw overleg met de goederensector. De kwaliteit van de data is echter nog onvoldoende. Een doorbraak is bereikt door subsidie van het ministerie van Infrastructuur en Milieu voor de registratie van niet-gevaarlijke stoffen. Deze regeling voor vervoerders zal naar verwachting een positieve impuls genereren op de kwaliteit van de registratie van niet-gevaarlijke stoffen, en daarmee ook voor die van gevaarlijke stoffen. Afgelopen jaar zijn naast de tweejaarlijkse chloortransporten in het voorjaar ook in september twee chloortransporten uitgevoerd.

Voeg toe aan Mijn verslag Toegevoegd aan Mijn verslag

Veilig leven

Het spoor houdt Nederland bereikbaar en draagt bij aan de economische ontwikkeling van regio’s. Maar hoe meer treinen er rijden, hoe groter ook de impact op de omgeving: een trein die op volle snelheid rijdt, kan een risico zijn. We willen de samenleving bewuster maken van de risico’s rond het spoor.

Aanrijdingen

Toelichting aanrijdingen

Aantal aanrijdingen tussen een trein en persoon of wegverkeer op een overweg (exclusief zelfdoding).

Suicides

Toelichting suicides

Aantal gemelde suïcides op het spoor met dodelijke afloop.

Aantal gemelde pogingen van suïcide op het spoor met zware verwondingen tot gevolg.

Plan van aanpak Niet Actief Beveiligde Overwegen

Om het aantal Niet Actief Beveiligde Overwegen (NABO’s), waar de kans op aanrijdingen relatief groot is, verder te verminderen heeft ProRail een plan van aanpak opgesteld. Het ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft een subsidie verstrekt van € 1 miljoen voor de planuitwerking. In het kader van dit project onderzoeken ProRail en TNO de mogelijkheden voor een innovatief waarschuwingssysteem op de niet-beveiligde overwegen. Ook wordt extra energie gestoken in de gebiedsgerichte aanpak; daarvoor ging het eerste project van start in samenwerking met de provincie Groningen en de gemeente Winsum.

Suïcidepreventie

In 2015 vonden op het spoor 223 zelfdodingen met fatale afloop plaats (2014: 192). Het aandeel spoor in het totaal aantal suïcides in Nederland neemt sinds 2008 af. Het aantal suïcides in 2015 is hoger dan de afgelopen jaren.

ProRail heeft in het verslagjaar vooral maatregelen getroffen op het gebied van kennismanagement en communicatie. De voorgenomen proef met blauw licht op stations, dat een kalmerend effect op mensen zou hebben, wordt naar verwachting in 2016 uitgevoerd.

Sinds 2014 draagt ProRail bij aan de Landelijke Agenda Suïcidepreventie in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).Hierin werken wetenschappelijke organisaties, instellingen voor geestelijke gezondheid en hulpdienst 113Online samen om het aantal suïcides in Nederland terug te dringen. Voorbeeld hiervan is de specifieke samenwerking van gemeente, politie, GGZ, GGD, NS en ProRail op locaties waar veel suïcides op het spoor zijn. Hier wordt onderzoek gedaan naar risico verhogende factoren op die locatie en gezamenlijk wordt gekeken wat hier aan kan worden gedaan.

In 2015 is vanuit de Landelijke Agenda Suïcidepreventie een Landelijke Onderzoeksagenda opgestart om de krachten op het gebied van onderzoek naar preventie te bundelen, de beschikbare kennis in kaart te brengen en te bepalen waar nog meer onderzoek nodig is. Met deze Onderzoeksagenda wordt dit gestructureerd aangepakt.

ProRail en NS ontwikkelen in samenwerking met diverse andere partijen een vervolgprogramma suïcidepreventie en –afhandeling voor de periode 2016 – 2020.

Gevaarlijk gedrag onacceptabel

Uit onderzoek van ProRail is gebleken dat handhaving kan bijdragen aan het positief beïnvloeden van het gedrag van weggebruikers. In het verslagjaar hebben zich meerdere incidenten op en rond het spoor voorgedaan waarbij het treinverkeer in gevaar werd gebracht. In een aantal gevallen heeft ProRail aangifte gedaan, zoals bij het keren op de overweg van een vrachtauto met gasflessen, mensen die onder de spoorbomen kropen en het niet goed vastzetten van een shovelbak op een vrachtauto waardoor deze in het in dienst zijnde spoor terecht kwam. Met deze aangiftes onderstrepen we dat gevaarlijk gedrag in de buurt van het spoor onacceptabel is.

PAZZUP: onderwijsvoorlichting

ProRail biedt middelbare scholen (onderbouw) en basisscholen (groep 8) de mogelijkheid om het lespakket PazzUp te bestellen, eventueel inclusief een gastdocent van ProRail. Het lespakket PazzUp werd in 2015 door 45 basis- en 43 middelbare scholen besteld. Gastlessen werden zo’n 166 keer verzorgd voor 3817 leerlingen op totaal 43 scholen, 29 middelbare scholen en 14 basisscholen. Er zijn ook nieuwe docenten, die de gastlessen geven, van start gegaan. Er staan verdere stappen gepland om het lesmateriaal nog beter af te stemmen op de onderwijsbehoefte.

Communicatie met vluchtelingen

Om vluchtelingen te helpen begrijpen hoe het Nederlandse spoornet werkt, heeft ProRail in samenwerking met het COA en Vluchtelingenwerk viertalige posters ontwikkeld met pictogrammen. Eind 2015 zijn deze posters verspreid over de AZC’s in Nederland. De ontwikkelde pictogrammen worden ook gebruikt door Veilig Verkeer Nederland tijdens de verkeerslessen die aan de AZC’s worden gegeven.

Voeg toe aan Mijn verslag Toegevoegd aan Mijn verslag

Veilig werken

Het aantal aanrijdingen van baanwerkers nam de afgelopen jaren af naar gemiddeld één per drie jaar tot één per vijf jaar. Ook het aantal bijna-aanrijdingen daalde, vooral de introductie van een onderhoudsrooster met dubbelsporige buitendienststellingen heeft hier een grote bijdrage aan geleverd. In 2015 heeft drie keer een elektrocutie plaatsgevonden en waren er geen aanrijdingen met personeel.

Veiligheidsincidenten personeel

Toelichting veiligheidsincidenten

Aantal incidenten met betrekking tot aanrijdingen baanwerkers.

Aantal incidenten met betrekking tot elektrocuties baanwerkers.

In 2015 vond een aantal grote incidenten plaats:

Tilburg: Treinbotsing met gevaarlijke stoffen
Op vrijdag 6 maart 2015 botste nabij station Tilburg Universiteit een reizigerstrein op de laatste wagon van een stilstaande goederentrein. Als gevolg van deze kop-staartbotsing lekte butadieen uit de ketelwagen. De politie maakte melding van acht lichtgewonden, waaronder de conducteur en de machinist. ProRail, DB Schenker en NSR hebben gezamenlijk onderzoek laten uitvoeren naar de toedracht en directe gevolgen van de treinbotsing. Verschillende verbetermaatregelen zijn in gang gezet, waaronder de aanleg van extra ATB-Vv (de verbeterde versie van de automatische treinbeveiliging) op routes waarover gevaarlijke stoffen worden vervoerd en verbetering van de informatie over trein- en spoorlengtes.

Abcoude: brand in trein
Op 12 maart 2015 ontstond tussen Holendrecht en Abcoude brand in een trein die onderweg was van Schiphol naar Heerlen. Dit was het gevolg van de explosie van een snelschakelaar in de trein. Een reiziger raakte ernstig gewond aan het gelaat en de handen, andere reizigers ademden rook in. Na gezamenlijk onderzoek door NS, NedTrain en ProRail zijn onder meer verbeteringen voor de brandveiligheid van de kast waarin de snelschakelaar zit en het onderhoud van de snelschakelaar in gang gezet.

Kijfhoek: ontsporing goederentrein beladen met erts
Op dinsdag 16 juni 2015 ontspoorde een goederentrein van DB Schenker op spoor 251 bij Kijfhoek. Van de goederentrein, die bestond uit twee trekkende locomotieven en 35 ertswagons, ontspoorden negen wagons waarvan een deel kantelde; de beide locomotieven braken met elf wagons los. Uit onderzoek is vast komen te staan dat sprake was van een scheve belading. Besloten is om een integraal plan op te stellen om actieve alarmering in te richten, waarbij treinen bij een (door het systeem Quo Vadis gemeten) overschrijding van een alarmwaarde stil kunnen worden gezet.

Voeg toe aan Mijn verslag Toegevoegd aan Mijn verslag