De pagina ververst bij het selecteren van een onderwerp.

Sla artikel navigatie over.

Financiële prestaties

Resultaten 2021

De realisatie voor functiewijzigingsprojecten is iets onder planning uit gekomen. Voor wat betreft de functiehandhavingsprojecten is het overgrote deel van de in 2021 geplande productie gerealiseerd. Voor zowel de functiewijzigings- als functiehandhavingsprojecten kent dit verschillende oorzaken, zoals verschuivingen in de tijd van projecten (zowel versnelling als vertraging) maar ook prijseffecten. Voorbeelden van de verschuivingen in tijd zijn bijvoorbeeld prioriteitsstelling, vertraging op een aantal tractie- en energievoorzieningsprojecten (TEV) en de Maaslijn of bijvoorbeeld versnellingen bij het NABO programma of het vrijleggen van de Merwedelingelijn. 

Het resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening kwam in 2021 uit op € 85 miljoen negatief (2020: € 10 miljoen negatief). In 2021 werd via onder andere onze functiewijzigingsprojecten voor € 1,0 miljard (2020: € 1,0 miljard) geïnvesteerd in materiële vaste activa, waarvan € 809 miljoen (2020: € 796 miljoen) is gefinancierd vanuit de Rijksoverheid en € 220 miljoen (2020: € 208 miljoen) gefinancierd door derden, zoals provincies en gemeenten. ProRail maakt gebruik van financiële instrumenten; voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de toelichting op de jaarrekening. De solvabiliteit van ProRail bedraagt ultimo 2021 7,95% (2020: 8,1%); de liquiditeit bedraagt ultimo 2021 0,77 (2020: 0,76).

Het negatieve resultaat van € 85 miljoen in 2021 heeft verschillende oorzaken. Een deel is gerelateerd aan PGO, te weten het netto resultaat van € 55 miljoen inzake de gewezen eindvonnissen in de arbitrage over de opzegvergoedingen PGO pilotcontracten en € 34 miljoen inzake PGO bonussen (zowel in de vorm van uitbetalingen 2021 en reservering van voorziening en verplichtingen). Daarnaast is op apparaatskosten een negatief resultaat behaald van € 10 miljoen, hierin zijn onder andere de kosten inzake hybride werken opgenomen maar ook bijvoorbeeld de kosten inzake het vormen van personeelsgerelateerde voorzieningen en verplichtingen (zoals verlofsparen en de regeling vervoegd uittreden werknemers (RVU)). Aan de andere kant kennen we eveneens positieve resultaten, zoals het resultaat op aanbestedingen van € 7 miljoen en aanvullende omzet van € 7 miljoen (onder andere extra MIRT bijdragen en grondverkopen).

Wat betreft het exploitatiegedeelte realiseerde ProRail in 2021 bedrijfsopbrengsten van € 1,4 miljard (2020: € 1,4 miljard) onderverdeeld naar:

  • exploitatiebijdragen van de Rijksoverheid (€ 910 miljoen; 2020: € 868 miljoen);

  • gebruiksvergoeding (€ 343 miljoen; 2020: € 334 miljoen);

  • overige netto-omzet (€ 41 miljoen; 2020 € 34 miljoen);

  • geactiveerde productie (€ 126 miljoen; 2020: € 125 miljoen);

  • overige bedrijfsopbrengsten (€ 6 miljoen; 2020: € 6 miljoen).

Voor wat betreft de kosten voor uitbesteed werk en overige externe kosten realiseerde ProRail in 2021 € 914 miljoen (2020: € 829 miljoen). Deze kosten houden onder andere verband met infrastructurele kosten, kosten van inspecties en onderzoek, ICT-diensten en overige kosten die uitbesteed zijn.

De hierboven vermelde cijfers dienen in samenhang met de jaarrekening en toelichting daarop bezien te worden, voor nadere toelichting verwijzen wij derhalve naar de jaarrekening.

Situatie in Oekraïne en effect op de spoorsector

In februari 2022 werd de wereld overvallen door het nieuws over de oorlog in Oekraïne. Onze gedachten gaan uit naar onze Oekraïense spoorpartners en de bevolking. De huidige ontwikkelingen in de Oekraïne hebben geen effect op de jaarcijfers 2021. Naar het huidige inzicht zullen de kosten voor energieverbruik in 2022 stijgen ten opzichte van voorgaande jaren, afhankelijk van de verdere prijsontwikkelingen. Ook zijn wij extra alert op onze cyber security. Daarnaast worden we geconfronteerd met een toenemende onzekerheid of materialen tijdig kunnen worden geleverd, wat gevolgen kan hebben op toekomstige aanbestedingen en de planning van uit te voeren werkzaamheden. Op dit moment is het niet mogelijk een betrouwbare schatting van deze mogelijke effecten te maken. Wij houden de situatie nauwlettend in de gaten en onderzoeken wat de mogelijke gevolgen zijn voor het Nederlandse spoor en welke oplossingen we hier kunnen identificeren. Dit doen wij in nauwe samenwerking met onze partners in de spoorsector.

Effecten COVID-19

In 2021 heeft COVID wederom een groot effect op heel de samenleving gehad. Ook in de spoorsector hebben we deze impact gevoeld. Financieel gezien is het grootste effect van COVID zichtbaar in de daling van de ontvangsten gebruiksvergoeding ten opzichte van de verwachte dienstregeling. ProRail ontvangt van de vervoerders gebruiksvergoeding voor het gebruik van de spoorweginfrastructuur. De gebruiksvergoeding is onder andere gebaseerd op het gewicht van de treinen die vervoerders inzetten, het aantal kilometers dat gereden wordt en het aantal stations dat een trein aandoet. Uitgangspunt bij de gebruiksvergoeding is dat enkel kosten in rekening worden gebracht die volgen uit het gebruik van het spoor. Gezien het feit dat op verschillende momenten in het jaar de dienstregeling naar beneden is bijgesteld heeft dit ook effect gehad op het gebruik van de spoorweginfrastructuur en daarmee eveneens op de ontvangsten gebruiksvergoeding. Over 2021 is de omzet gebruiksvergoeding ten opzichte van de verwachte dienstregeling gedaald met EUR 34 miljoen. Deze daling is door het Ministerie gecompenseerd in de Rijksbijdragen. Ten opzichte van 2020 is overigens een zeer lichte stijging van de ontvangsten gebruiksvergoeding te zien van EUR 9 miljoen.

In 2021 hebben we ook een investering gedaan in onze kantoorpanden. Deze hebben we aangepast en ingericht op het hybride werken, gericht op ontmoeten en samenwerken. Hiermee ondersteunen we onze medewerkers en managers in de nieuwe manier van samenwerken die ontstaat bij versoepeling van de coronamaatregelen.

Ondanks de COVID maatregelen hebben de activiteiten van ProRail doorgang kunnen vinden en is het spoor onderhouden, vervangen en vernieuwd. De financiering van de activiteiten voor 2021 zijn in 2020 middels een subsidiebeschikking verstrekt. ProRail heeft geen gebruik gemaakt van steunmaatregelen zoals Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW). COVID heeft voor ProRail niet geleid tot het identificeren van waarderingsvraagstukken.

Efficiënter werken

ProRail staat voor de uitdaging om klant- en resultaatgericht te blijven werken, ook bij de toekomstig verwachte capaciteitsgroei. Samen met de spoorsector en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat werken we toe naar een nieuwe en toekomstbestendige werkwijze voor werken aan het spoor. Het programma Toekomstbestendig Werken aan het Spoor (TWAS) draagt hieraan bij. Middels dit programma zoekt de sector naar innovatieve werkwijzen om het spoornetwerk betrouwbaar, beschikbaar en betaalbaar te maken en te houden door slimmer samen te werken in de keten. De opgave betreft een omslag naar een met alle partijen in de sector afgestemde nieuwe werkwijze met zo min mogelijk hinder, die actief stuurt op een betere samenwerking en die past binnen de beschikbare financiële middelen. Hierbij is oog voor een betrouwbaar spoorproduct.

Vooruitzicht 2022

Het spoor is een vitale sector in de maatschappij. Dat betekent dat we het spoor ook in de huidige tijd veilig en berijdbaar houden zodat het treinverkeer, zowel voor reizigers als goederen, doorgang kan blijven vinden. Het spoor is complex. Grootschalige werkzaamheden vormen niet alleen technisch, maar ook maatschappelijk een ingewikkelde opgave. Dat betekent dat werkzaamheden die gepland staan en niet door kunnen gaan, alleen met grote inspanningen opnieuw kunnen worden ingepland. ProRail is van mening dat wij samen met de marktpartijen met wie wij werken, zelf het beste regie kunnen houden op werkzaamheden, voorraden en mensen. Zij hebben daarvoor de kennis en data in huis. ProRail zal dan ook in 2022 samen met de marktpartijen de benodigde afwegingen maken in de uitvoering van het geplande werk.

Onze werkzaamheden bestaan onder meer uit beheer, onderhoud, vernieuwing en nieuwbouw. Bij de uitvoering van deze werkzaamheden moeten de veiligheid en kwaliteit steeds geborgd zijn. Het is en blijft onze missie om de dienstregeling zoveel mogelijk te realiseren. Daarbij houden we eveneens rekening met de gezondheid van de mensen die aan het spoor werken. ProRail kiest in deze situatie voor het opschaalmodel, bestaande uit verschillende fases. Deze fases zijn afhankelijk van het in steeds mindere mate beschikbaar zijn van kritische capaciteiten van zowel mens als middelen die nodig zijn om het geplande werk in en rondom het spoor te realiseren en waardoor we moeten prioriteren.

ProRail wordt voor het uitvoeren van haar wettelijke taken gefinancierd door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat vanuit het Infrastructuurfonds. Hiermee zijn de financiële middelen gewaarborgd voor het uitvoeren van activiteiten, ook voor 2022.