De pagina ververst bij het selecteren van een onderwerp.

Sla artikel navigatie over.

Veilig werken

Aanrijdingen en bijna-aanrijdingen

In 2021 was sprake van één aanrijding van een trein met werkenden aan het spoor. Dit betrof een incident bij het rangeren, waarbij een medewerker van een spoorwegonderneming bekneld raakte tussen het materieel en een stootjuk en daarbij gewond raakte aan zijn been. Daarnaast waren er 10 meldingen van bijna aanrijdingen van mensen die werkzaam waren aan of nabij het spoor. 

Daarnaast zijn er 107 arbeidsongevallen door opdrachtnemers gemeld, waarvan er 26 hebben geleid tot letsel en verzuim. Één keer was sprake van een beknelling onder een maaimachine na kanteling van een spoortalud. Intern ProRail zijn 24 ongevallen gemeld, waarvan er vijf hebben geleid tot letsel en verzuim.

Er zijn 101 incidenten gerelateerd aan ‘fouten in de werkplekbeveiliging’ geregistreerd. In 2021 is het aantal fouten werkplekbeveiliging sterk verminderd ten opzichte van 2020 (167).

ProRailinspecties hebben laten zien dat in 5% van de geïnspecteerde gevallen de werkplekbeveiliging niet foutloos was.

In 2021 is een verder vervolg gegeven aan een aantal verbeteracties die in gang zijn gezet in 2020. Samen met de railbranche zullen we de komende jaren doorgaan om de belangrijkste oorzaken van fouten in de werkplekbeveiliging aan te pakken. Hieronder staan er enkele beschreven.

VVW-trein update & DVP-trainingsprogramma

In 2021 is gewerkt aan een update van VVW-trein (Voorschrift Veilig Werken, implementatie voorzien voor 2022). Ook is vorm gegeven aan de herziening van het DVP-trainingsprogramma (implementatie eveneens in 2022) en zijn voorbereidingen getroffen om de samenwerking tussen railAlert en ProRail op het gebied van leren van (werkplekbeveiliging)incidenten te verstevigen.

Werkplekbeveiliging op afstand

ProRail is samen met partners gestart met de modernisering van de werkplekbeveiliging. We maken een stap van hardware naar software waardoor de beveiliging van de werkzaamheden gerichter en meer datagedreven wordt en er minder kans is op fouten in de werkplekbeveiliging. Dit levert de komende jaren naar verwachting aanzienlijke veiligheidswinst op voor de baanwerkers. En een hogere efficiency in het creëren van een veilige werkplek.

Lokalisatie bij werkzaamheden

Vanwege de uitfasering van spoorstroomlopen van treinbeveiliging door de introductie van assentellers verandert het proces van werkplekbeveiliging op termijn - het is immers niet meer mogelijk een kortsluitlans te gebruiken – en neemt het lokalisatierisico voor baanwerkers bij werkzaamheden mogelijk toe. Dit is het risico dat een ploeg bij werkzaamheden het verkeerde spoor in stapt. In 2021 zijn we begonnen met een analyse van dit risico en een eerste oriëntatie op mogelijke mitigerende maatregelen. In 2022 krijgt dit een vervolg in samenwerking met de branche.

Veilig en gezond

Binnen de Verbeteraanpak Veiligheid & Gezondheid heeft ProRail samen met de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ISZW) vijf inspecties uitgevoerd. Bij alle inspecties heeft ISZW zaken gezien die verbeterd kunnen worden. Het toezicht op het veilig werken buiten en de naleving van gemaakte afspraken schiet tekort. ProRail vult zijn verantwoordelijkheid als opdrachtgever nog onvoldoende goed in. Een nieuwe Taskforce integrale borging V&G-proces ProRail is aan de slag gegaan om die verantwoordelijkheid beter en concreter in te vullen. In 2021 is gewerkt aan KPI’s die moeten leiden tot een compliant en geborgd V&G-proces ProRail eind 2022. De vertaling van de KPI’s bestaat uit verschillende concrete acties. De taskforce richt zich in eerste instantie op het volledig compliant worden met betrekking tot V&G. Voorbeelden van acties zijn: ‘crashacties’ rond de dossiers (zie hieronder) ‘laagspanning’ en ‘kwarts’. Hierbij heeft de taskforce samen met stakeholders als aannemers en ingenieursbureaus verbeteringen doorgevoerd in bestaande V&G-plannen of de totstandkoming ervan. Parallel wordt gewerkt aan een verbeterproces naar een geborgd V&G-proces binnen de corporate procedures van ProRail. Denk aan interne opleidingen en eigen inspecties op ontwerp en uitvoering.

ProRail heeft het afgelopen jaar gewerkt aan de professionalisering van zijn veiligheidsinspecties. Daarbij beschikt ProRail sinds 1 november 2020 over veiligheidsinspecteurs. In het kader van dit thema heeft ISZW de veiligheidsinspecteurs van ProRail, samen met inspecteurs van railAlert, training gegeven om inzicht te krijgen in het perspectief van de inspecteurs van ISZW op de uitvoering van werkzaamheden.

Chroom-VI

In 2020 heeft ProRail samen met Rijkswaterstaat en Rijksvastgoedbeheer een beheersregime opgesteld voor de arbeidshygiëne bij het werken met verven en coatings. Dit is vanzelfsprekend bedoeld om de risico’s van eventueel aanwezige Chroom-VI zo veel mogelijk te beperken. Het beheersregime is gepubliceerd op het Arboportaal van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

In 2021 is nader onderzoek verricht en op basis daarvan is het beheersregime aangepast. De aanpassingen zijn beoordeeld en vervolgens goedgekeurd door de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ISZW). Uit steekproefinspecties blijkt dat de afspraken rond het werken met potentieel Chroom-VI houdende verf goed worden nageleefd.

Kwarts

In 2021 is veel aandacht geweest voor de risico’s van kwartsstof in spoorballast. Het liefst gebruiken we ballast die geen kwarts bevat. Op dit moment is er echter onvoldoende marktaanbod dat voldoet aan de technische eisen van ProRail. Daarom heeft ProRail besloten de beperkt beschikbare kwartsloze ballast toe te laten passen in tunnels, onder overkappingen en bij onderhoudswerkzaamheden. Het blijft belangrijk dat de juiste beheersmaatregelen worden toegepast bij ballastwerkzaamheden om zo veilig mogelijk te werken. Het afgelopen jaar hebben we in samenspraak met de aannemers gewerkt aan een meer solide verankering van de juiste maatregelen in de Arbocatalogus en in de contracten. Ook is en wordt verder gezocht naar vergroting van het aanbod van kwartsloze ballast.

Elektrocutie

Er waren vorig jaar relatief veel incidenten (ruim 40% van de incidenten waarbij elektrische spanning een rol speelde) die te maken hadden met het raken en beschadigen van kabels tijdens graafwerkzaamheden. Deze hebben geen directe veiligheidsrisico’s tot gevolg gehad maar wel tot hinder geleid. In 2021 zijn 5 elektriseringen gemeld: dat zijn incidenten waarbij personen bloot hebben gestaan aan een elektrische spanning. Bij geen enkel incident heeft zich ernstig letsel voorgedaan.

In 2021 heeft de spoorbranche het voorschrift veilig werken aan hoogspanningsinstallaties opgesteld binnen de werkkamer Elektrische Veiligheid van railAlert. Dit voorschrift is met ingang van 1 januari 2022 van kracht. Het is inhoudelijk nagenoeg gelijk aan de ProRailrichtlijn RLN00128 en zal deze op termijn vervangen in de contracten.

Binnen de werkkamer Elektrische Veiligheid is ook verder gewerkt aan een voorschrift voor veilig werken aan laagspanningsinstallaties.

Veiligheidsladder niveau 3

Vanwege de aard van onze activiteiten is veiligheid een topprioriteit. Afgelopen jaar hebben we nog eens onderstreept dat veiligheid integraal onderdeel van onze missie is. We hebben de ambitie om binnen de sector het goede voorbeeld te geven en we vragen onze partners in de keten om veiligheid in alle activiteiten expliciet vorm te geven. Na de jaarlijkse controle door een externe auditor is ProRail in 2020 een niveau gedaald op de Safety Culture Ladder (SCL), voorheen de Veiligheidsladder. Tegen deze achtergrond zijn afgelopen jaar tal van verbeteringsacties gedaan. Vanuit onze rol als opdrachtgever willen wij ten minste trede 4 op de SCL behalen, en hebben we op basis van een onafhankelijke audit tijdens het verslagjaar kunnen constateren dat er goede stappen zijn gezet. We zijn er nog niet, maar vanwege het versterkte veiligheidsbewustzijn en de diverse initiatieven hebben we groot vertrouwen, zoals ook door de externe auditor is bevestigd, dat we die positie in de loop van 2022 kunnen terugwinnen.

Security

In het jaar 2021 zijn 20 meldingen gedaan van verdachte objecten die invloed hebben gehad op de treindienst. Dat is een lichte stijging ten opzichte van het jaar 2020. Een mogelijke verklaring is dat er meer treinen reden en meer reizigers waren dan in 2020.

Binnen het domein Security lopen diverse programma’s. We noemen hier de drie belangrijkste. Ten eerste het programma ‘Toegangsbeheer’, gericht op het inrichten van een ProRail-breed systeem voor het aanmeld-, accreditatie- en toegangsverleningsproces. Ten tweede het programma ter implementatie van een ‘Smart Monitoring Room (SMR)’. Dat betekent dat cameratoezicht en actieve monitoring te allen tijde inzicht geven in de situatie ‘buiten’. Op basis hiervan kan een gerichte, adequate en proportionele opvolging worden georganiseerd en wordt bijgedragen aan constante verbetering van de (operationele) prestatie van ProRail. Het derde programma is ‘Prevent Project’, gericht op het lokaliseren van en adequaat optreden in het geval van verdachte objecten en personen in de stationsomgeving.

Sociale veiligheid

Sociale veiligheid is onderdeel van alle beheerwerkzaamheden, stationsprojecten en -programma’s. Schoonmaak, toezicht en sociale veiligheid op de stations, bijvoorbeeld met behulp van ledverlichting, zijn onderwerpen waar wij elke dag opnieuw veel energie in steken. Vorig jaar waren er diverse incidenten die te maken hadden met de coronamaatregelen, en dat vroeg extra aandacht in de operatie.

Vanuit het convenant sociale veiligheid in het Openbaar Vervoer, waar ProRail onderdeel van uitmaakt, is het afgelopen jaar door ProRail en NS een testanalyse van ABC-incidenten uitgevoerd samen met alle vervoerders (landelijk, regionaal en stadsvervoer). Deze analyse zal in 2022 worden voortgezet en de ambitie is om een gezamenlijk dashboard te ontwikkelen. Tot slot is het programma voor de update van antiterrorisme-maatregelen op stations bijna afgerond.