Het jaar 2019

Verbinden, verbeteren, verduurzamen

In de periode dat wij het jaarverslag 2019 afronden en publiceren, houdt het Coronavirus de wereld in zijn greep. Een escalerende pandemie met ongekende gevolgen voor mens, maatschappij en organisaties. Het is een paradoxale gewaarwording om te rapporteren over een voor ProRail over het algemeen goed verlopen 2019, terwijl zovelen in de eerste maanden van 2020 met ingrijpende ontwikkelingen en drastische maatregelen worden geconfronteerd. En het einde van deze crisis is nog niet in zicht. Tijdens deze turbulente periode blijven wij ons, uiteraard in nauwe samenwerking met de vervoerders en andere betrokken partijen, zo goed mogelijk inzetten voor de bereikbaarheid van Nederland. Vanwege het sterk afgenomen aantal reizigers en het toegenomen aantal zieken onder het spoorpersoneel hebben we in maart 2020 de dienstregeling aangepast. Want ons doel is en blijft een betrouwbare, veilige treindienst, ook onder deze moeilijke omstandigheden.

2019 was voor ProRail op vrijwel alle fronten een jaar van verdere verbetering, waar ook de intensieve samenwerking met onze partners in de spoorsector flink aan heeft bijgedragen. Meer en meer ontwikkelt ProRail zich naar een krachtige, alerte organisatie die voorbereid is op de uitdagingen van morgen. Nederland staat met de almaar groeiende drukte op het spoor voor belangrijke keuzes in mobiliteit en duurzaamheid. Wij zijn ons terdege bewust van onze maatschappelijke rol en maken ons daar sterk voor. Van alle vervoersmodaliteiten is de trein het meest duurzaam, al ligt het aandeel van de trein in de totale mobiliteit van Nederland op slechts zo’n 10%. Daar willen we wat aan doen.

Er was ook een verdrietig dieptepunt in 2019 voor de samenleving, voor de stad Utrecht en voor ProRail: de tramaanslag waarbij vier mensen omkwamen. Een van die mensen was een dierbare ICT-collega van ons. Het afschuwelijke bericht dat ook een ProRail-collega was omgekomen, maakte diepe indruk in de hele organisatie.

De punctualiteit van de reizigerstreinen bleef op het hoge niveau van voorgaand jaar, waarbij de drukte op het spoor toenam. De reizigers- en treinpunctualiteit zijn vorig jaar beide uitgekomen boven de met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat afgesproken bodemwaarden. Het aantal storingen met impact op het treinvervoer nam aanzienlijk af. Met deze en andere resultaten hebben we onze reputatie goed neergezet. Dat blijkt ook uit de waardering die de reizigers uitspreken over de activiteiten van ProRail. Nooit eerder was hun waardering zo hoog.

Ondanks de goede punctualiteitscijfers waren er ook verstoringen. Een ernstige verstoring deed zich voor in het Rotterdamse Havengebied bij het vervoer van gevaarlijke stoffen. Het niet kunnen rangeren van gevaarlijke stoffen op het spoorgoederenemplacement Waalhaven Zuid had veel impact op het goederenproces. De haven kende meerdere infraknelpunten. Met vervoerders en het Havenbedrijf Rotterdam is prioritering aangebracht in de oplossing van die infraknelpunten. Voor het structureel op orde brengen van de Havenspoorlijn in Rotterdam is inmiddels een eerste beschikking van €30 miljoen ontvangen. Het goederenvervoer heeft zich ondanks de werkzaamheden aan onder meer Het Derde Spoor in Duitsland gunstig ontwikkeld, en we hebben vorig jaar maatregelen genomen om de prestaties te verbeteren. Op het gebied van goederenvervoer wil ProRail - samen met de vervoerders en verladers, havenbedrijven en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat - de positie van de sector verbeteren in vergelijking met de ons omringende landen én met het vervoer via weg en water.

Vorig jaar hebben we samen met onze partners hard doorgewerkt aan de kwaliteit van de spoorinfrastructuur in Nederland. Diverse stations en emplacementen zijn fors verbouwd om de toenemende drukte aan te kunnen en de reizigers een aangename reiservaring te bieden. Vernieuwingen en aanpassingen van stations, emplacementen en sporen vonden plaats in circa 20 steden en op een aantal belangrijke treinroutes. Ter stimulering van het fietsgebruik hebben we diverse grotere fietsstallingen geopend. Om de toegankelijkheid van de stations verder te verbeteren, zijn op een kleine 300 stations de perrons aangepast en andere voorzieningen getroffen.

Voor de HSL-Zuid werken we aan betere punctualiteit en nemen we maatregelen om eventuele strandingen en storingen zoveel mogelijk in te perken of zo snel mogelijk op te lossen.

Ook is de invoering van het European Rail Traffic Management System (ERTMS) van start gegaan. ERTMS betekent vergaande digitalisering van het spoor en zal zowel de veiligheid als de snelheid van (Europese) verbindingen positief beïnvloeden.

Wij zetten vol in op duurzame mobiliteitsgroei in Nederland. Uiteraard spannen we ons ook in om onze eigen organisatie verder te verduurzamen. Ons energieverbruik is in 2019 opnieuw gedaald en we wekken steeds meer energie zelf op. Het gebruik van fossiele brandstoffen neemt af, we nemen geleidelijk afscheid van het grotendeels duurzaam geproduceerde gas en we verduurzamen het materiaalgebruik. Al deze maatregelen hebben in 2019 geleid tot een reductie van circa 5 kiloton CO2-emissie.

ProRail heeft de afgelopen periode in zijn algemeen goed gepresteerd. Dat biedt een solide fundament om de uitdagingen voor vandaag en morgen aan te pakken. Naar verwachting zal de totale vraag naar reizigers- en goederenvervoer in 2040 met 30% zijn toegenomen. Door het vervoer van 25-45% meer reizigers en 50-90% meer goederentonnen over het spoor te faciliteren, geven we duurzame invulling aan de Nederlandse mobiliteitsvraag. Verdere verbetering van mobiliteit en duurzaamheid gaan voor ons hand in hand, waaraan wij vanuit onze maatschappelijke verantwoordelijkheid vorm en inhoud geven. Uiteraard doen we dat in nauwe samenwerking met onze partners; de uitdagingen zijn immers te groot voor een enkel bedrijf of een enkele organisatie.

Slimmer en flexibeler organiseren, intensievere samenwerking en technische innovatie; het zijn essentiële factoren. Voor de reizigers, voor de vervoerders en voor ons, om de toekomstbestendigheid van het spoor, het reizigerscomfort en het goederenvervoer naar een hoger plan te tillen. Vorig jaar hebben we maatregelen genomen om de slagvaardigheid van de organisatie verder te versterken. Er wordt nog beter samengewerkt met stakeholders en er zijn innovaties gerealiseerd die bijdragen aan meer spoorcapaciteit, betere prestaties en een duurzamer en kostenefficiënter spoor. Zo hebben we veel energie gestoken in nieuwe sensoringtechnologie en detectiemethodes voor meer veiligheid. We experimenteren met de verhoging van de bovenleidingspanning en met treinen op accu’s en waterstof. Ook hebben we proeven uitgevoerd op de Betuweroute en in Groningen met semiautomatisch rijdende goederen- en reizigerstreinen. In 2020 staan de eerste proeven met 740 meter lange goederentreinen op de agenda; vorig jaar hebben we bij Meteren het eerste goederenwachtspoor opgeleverd dat deze lengte aankan.

Onze ruim 4.000 medewerkers hebben vorig jaar veel goed werk verzet. Ik wil ook mijn waardering uitspreken voor mijn voorganger Pier Eringa onder wiens leiding grote stappen zijn gezet. Onze uitdaging is nu om de duurzame mobiliteitsopgave van Nederland aan te pakken, daadkrachtig en met een gezond urgentiegevoel. We hebben een heldere strategie voor de komende periode en het is aan ons om de daad bij het woord te voegen. De voorziene groei op het spoor vergt ook betere vormen van samenwerking en meer resultaatgerichte verbinding, met onze spoorpartners en met de overheid. ProRails omvorming naar een zelfstandig bestuursorgaan (zbo) in 2021 is een uitstekende mogelijkheid om de samenwerking met de overheid te verdiepen, zodat we schouder aan schouder door kunnen werken aan de mobiliteitsopgave voor Nederland. ProRail treedt daarbij op grond van de aanwezige ervaring en expertise op als uitvoerder en onafhankelijk adviseur om de meest toekomstbestendige keuzes te kunnen maken. Daarmee dienen we de belangen van vervoerders en miljoenen Nederlanders die nu en in de toekomst prijs stellen op een punctueel, veilig, aangenaam en duurzaam vervoer over het spoor.

Dank voor ieders inzet, ik kijk er naar uit om samen onze ambities te verwezenlijken!

Namens de Raad van Bestuur van ProRail B.V., Utrecht, 10 april 2020

John Voppen
Voorzitter Raad van Bestuur

Mijn Verslag (0)