Het jaar 2018

Investeren in de mobiliteit van Nederland

2018 was een jaar van goede prestaties, waarin we ook samen met partijen in de spoorsector mooie resultaten hebben bereikt. Meer reizigerstreinen dan ooit reden op tijd, terwijl de drukte op het spoor opnieuw is toegenomen. De prestaties van het goederenvervoer zijn verbeterd, ondanks de omleidingen wegens werkzaamheden in Duitsland. In de tweede helft van het jaar kregen we te maken met meer incidenten, maar desondanks lagen alle prestaties boven de afspraken met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Met deze resultaten staan we in de wereldwijde top 3 van spoorlanden, met Japan en Zwitserland. Ook de punctualiteit op de HSL voldeed aan de afspraken met het ministerie ondanks diverse treinstrandingen die zich in de loop van 2018 voordeden. Vanwege de druk op de reizigerspunctualiteit hebben de verbeterteams HSL van ProRail en NS continu aandacht voor de prestaties.

Wij zijn trots op onze prestaties. Nog mooier is dat de reizigers de verbeteringen zien en waarderen. Onze reputatie is verder verbeterd, naar een niveau dat we nooit eerder haalden. Dat is een groot compliment waard aan onze mensen én onze partners.

We hebben weer een forse hoeveelheid werkzaamheden verricht en een groot aantal stationsprojecten en -verbouwingen door het hele land met succes opgeleverd. Sinds 2018 rijdt de Eurostar tussen Amsterdam en Londen, waarvoor we station Rotterdam Centraal hebben aangepast.

Vanaf dienstregeling 2018 rijdt er elke tien minuten een trein tussen Eindhoven en Amsterdam, de introductie ervan verliep soepel. Een aantal stations is ingrijpend vernieuwd, waaronder Assen en Eindhoven. In Eemshaven is een nieuw station gebouwd, er zijn nieuwe treinverbindingen tussen Nederland en Duitsland gelegd. Op heel drukke stations zoals Schiphol Airport bieden we de reizigers voortaan extra service en begeleiding.

Naast het werk aan stations hebben we ook nieuwe bruggen, ecoducten en faunapassages gerealiseerd. Technische hoogstandjes waren de nieuwe extra spoorbrug in Utrecht, ingepast tussen de wegbrug en de oude spoorbrug, en de onderdoorgang bij station Driebergen Zeist. We hebben ook de hefbruggen in Gouda en in Doetinchem vernieuwd. Natuurbrug Duinpoort, de derde natuurbrug over het spoor tussen Haarlem en Zandvoort, werd feestelijk geopend en in Noord-Brabant startten we met de bouw van ecoduct de Mortelen over de spoorlijn Boxtel-Eindhoven. Op de Veluwe zijn voorbereidingen getroffen voor natuurbrug Asselsche Heide.

We staan nu voor de volgende fase: investeren in de toekomst van het spoor en de mobiliteit van Nederland. De verwachting is dat in 2040 de totale vraag naar reizigers- en goederenvervoer met 30% is gegroeid en dat het spoorgebruik de komende 10 jaar met zo’n 40% zal groeien. Daar moeten we op anticiperen. We zien veel landen om ons heen flink investeren in personen- en goederenvervoer. Het aandeel van de trein in de totale mobiliteit in Nederland is 10%, dus daar is nog ruimte voor verbetering. Mobiliteit draagt bij aan ontwikkeling van mensen, steden en regio’s, en die kansen moeten we niet laten liggen. Bovendien draagt mobiliteit per spoor aanzienlijk bij aan de duurzaamheidsopgave van Nederland. Het is belangrijk dat we het urgentiegevoel vasthouden en nog beter samenwerken en meer financiële ruimte zoeken. Om de Randstad in beweging te houden, hebben we een netwerk nodig waar veel mensen snel mee vervoerd kunnen worden. Het is al moeilijk om in grote steden met de auto in het centrum te komen: de trein kan een uitstekend, duurzaam alternatief zijn. 

De Nederlandse spoorinfrastructuur presteert op dit moment naar tevredenheid, maar we stuiten op technische grenzen. Je kunt een verouderende infrastructuur niet eindeloos blijven opknappen. Willen we hoogfrequent gaan rijden en de verdere groei in reizigers en goederen goed op kunnen vangen, dan moet de infrastructuur tijdig onder handen worden genomen. We zijn daarover in gesprek met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Snelle langeafstandstreinen tussen de Randstad en Maastricht, Vlissingen, Middelburg en Groningen zullen helpen om verdere dichtslibbing van het westen tegen te gaan. Bovendien zouden die nieuwe verbindingen goed nieuws zijn voor het Nederlandse wegverkeer, omdat we met die extra capaciteit veel goederencontainers van de wegen kunnen halen. Begin 2019 hadden we de eerste proef voor een snellere reis tussen Den Haag en Groningen. 

Er is nog ruimte om meer energie te steken in betere verbindingen met Europese steden. In 2018 hebben de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat en ProRail het aantrekkelijker maken van de trein als alternatief voor vliegverkeer binnen Europa mede op de kaart gezet. Nederland heeft zichzelf ambitieuze vergroeningsdoelen gesteld. De trein is niet alleen duurzamer, maar binnen Europa ook sneller. Waar wachten we op? 

Op gebied van goederenvervoer wil ProRail - samen met de vervoerders en verladers, havenbedrijven en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat - de positie van de sector in vergelijking met de ons omringende landen én met het vervoer via weg en water verbeteren. De ambitie is om het goederenvervoer per spoor te laten groeien; in 2016 werd 42 miljoen ton getransporteerd, voor 2030 ligt de ambitie op 54-61 miljoen ton. Groei van het vervoer per spoor is duurzaam, goed voor de mobiliteit op de weg én goed voor de economie van ons land. De sectorpartijen hebben inmiddels afspraken gemaakt over een Maatregelenpakket. Eind 2018 deed ProRail een succesvolle proef met een extra lange goederentrein van 740 meter. Daar zullen de vervoerders veel baat bij hebben. Want door meer wagons te koppelen, kunnen vervoerders beter concurreren met het vervoer via de weg.

In de zomer van 2018 vond op het goederenemplacement Kijfhoek een aantal veiligheidsincidenten plaats. Deze waren aanleiding voor ProRail om de veiligheid op Kijfhoek te verbeteren en voor de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) om verscherpt toezicht in te stellen op het werk aan de infrastructuur op Kijfhoek. Er is een integraal verbeterprogramma Kijfhoek opgericht dat zich inzet voor een veilig Kijfhoek. Er wordt gewerkt aan verbetering van de ketenoperatie, het veiligheidsdenken en de cultuur. Vervoerders, aannemers, toezichthouders, Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid, Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid en omliggende gemeenten worden bij de ontwikkelingen van Kijfhoek betrokken.

We moeten ons met meer durf druk maken over de toekomst. Bijvoorbeeld door ruim baan te maken voor vernieuwing. Waarbij het Europese veiligheidssysteem ERTMS een cruciale rol vervult. Dat systeem zal een nieuwe wereld openen. Het geeft veel beter zicht op posities van treinen en op het gebruik van sporen en emplacementen. Er kunnen meer treinen sneller en korter op elkaar rijden. We kunnen storingen op afstand herkennen en met digitale technieken oplossen. ERTMS is een geweldige, digitale stap vooruit die ons ook gaat helpen om meer balans te brengen tussen onderhoud en vernieuwing, want de schaal slaat te veel naar onderhoud door.

We maken werk van een snellere afhandeling van incidenten, technische storingen en ongevallen en van storingen door het weer. Preventief alle mogelijke storingen voorkomen is onmogelijk; wat we wel kunnen is sneller en scherper incidenten afhandelen. Ook het grote aantal spoorwissels zorgt voor te veel verstoring. Dat stelt ons voor een grote opgave, omdat de ruimte voor verdere verbetering klein is. Door technische verbeteringen is dit type storingen weliswaar gedaald, maar hier geldt vooral dat verdere verbetering afhankelijk is van vernieuwing van het spoor. En die is van groot belang om op de toekomst voorbereid te zijn.

Innovatie is ontzettend belangrijk, voor de reizigers, voor de vervoerders en voor ons. Wij werken aan tal van vernieuwingen die hard nodig zijn om de toekomstbestendigheid van het spoor en het reizigerscomfort te verbeteren. Zo werken we aan vernieuwende oplossingen voor meer spoorcapaciteit, betere prestaties en een duurzamer en kostenefficiënter spoor. We zijn bezig met innovaties die bijdragen aan stipter, energiezuiniger rijden, meer veiligheid op overwegen, slimmere en meer betrouwbare informatievoorziening, nieuwe methodes om storingen te voorspellen en innovatieve geluidsschermen. En we voeren proeven uit. We testen o.m. de verdubbeling van de bovenleidingspanning naar 3kV zodat treinen dichter op elkaar kunnen rijden en sneller kunnen vertrekken, duurzamere brandstoffen voor de regionale trein en er vinden experimenten plaats met zelfrijdende goederen- en reizigerstreinen in Groningen en op de Betuweroute.

Wij willen af van alle gevaarlijke beveiligde en onbeveiligde spoorwegovergangen in Nederland. Daarom juichen we het kabinetsplan om binnen vijf jaar alle onbewaakte spoorwegen op te heffen van harte toe. Wij willen ook alle overige betrokken partijen, nationaal, provinciaal en gemeentelijk, oproepen daaraan mee te werken. Het ernstige ongeval op een overweg in Oss, dat een onvoorstelbare impact had op nabestaanden en de inwoners van Oss en ons diep geraakt heeft, toont aan dat ook beveiligde overwegen een gevaarpunt zijn en blijven voor het weg- en spoorwegverkeer. Afschaffing en de aanleg van bijvoorbeeld tunnels of viaducten kosten veel geld, maar is gezien de enorme verbetering in veiligheid en de betere doorstroming van het wegverkeer gerechtvaardigd. De beste overweg is geen overweg.

Onze mensen hebben vorig jaar goed werk afgeleverd, zeker ook in de samenwerking met onze vele partners. We hebben diverse vraagstukken op ons bord, waar we gezamenlijk aan moeten gaan staan om tijdig tot echt duurzame oplossingen te komen. Laten we met z’n allen het oog op de bal blijven houden: er is nog genoeg werk aan de winkel om het Nederlandse spoor in alle opzichten toekomstbestendig te maken. We gaan ervoor.

Namens de Raad van Bestuur van ProRail B.V., Utrecht, 12 april 2019

Pier Eringa

Voorzitter Raad van Bestuur

Mijn Verslag (0)