Het jaar 2017

ProRail heeft in 2017 goed werk geleverd. Over vrijwel de hele linie waren de operationele prestaties beter dan het jaar ervoor. Tegelijk is flink geïnvesteerd in vernieuwing van spoor en stations.

De reiziger merkt met de toegenomen punctualiteit en diverse innovaties dat de kwaliteit naar een hoger niveau gaat. En er rijden aanzienlijk méér treinen. Tussen Amsterdam en Eindhoven rijden voortaan zes intercity’s per uur. Met daarnaast ook het reguliere goederenvervoer. Dat was een leerproces voor de verkeersleiding en een forse uitdaging voor de bestaande infrastructuur, maar de nieuwe aanpak betekent voor de reiziger een veel aantrekkelijker reiservaring. Er liggen ook plannen op tafel om over een aantal jaren de treinfrequentie tussen Schiphol en Arnhem en Nijmegen en tussen Breda en Eindhoven sterk op te voeren. Een heel goed vooruitzicht.

Opnieuw werkten we aan vernieuwing van stations en spoor. Voorbeelden zijn nieuwe hogesnelheidswissels en de nieuwe spoorbruggen in Utrecht over het Amsterdam Rijnkanaal en in Zuidhorn over het Van Starkenborghkanaal, aanpassingen om stations toegankelijk te maken voor reizigers met een functiebeperking, uitbreiding van stallingsplaatsen voor fietsen op stations, vernieuwing van de rails op de Moerdijkbrug.

Dit is allemaal goed nieuws voor de reiziger. Want die vindt, net als ik, dat de beste trein een rijdende trein is. De waardering van de reizigers blijkt bijvoorbeeld uit onze reputatie die in 2017 wederom een stijgende lijn liet zien. Ook op Europees niveau wordt ProRail meer en meer gezien. Vorig jaar is een vergelijking uitgevoerd met een aantal Europese landen over de prestatie-ontwikkeling in de periode 2011-2015. Daaruit bleek dat ProRail bij de beste hoort, zo niet de beste van Europa is. Ik zeg het nog maar een keer: de medewerkers van ProRail hebben goed werk geleverd.

Duurzaamheid is integraal onderdeel van onze bedrijfsprocessen geworden. Het spoor is een van de meest duurzame vormen van vervoer, maar klimaatverandering en andere ontwikkelingen onderstrepen onze verantwoordelijkheid om voortgang te blijven maken en daarmee onze bijdrage aan het Klimaatakkoord van Parijs te leveren. We hebben dan ook doelstellingen geformuleerd voor duurzaam reizen (energie en grondstoffen), duurzaam leven (effecten op de omgeving) en duurzaam werken (al ons werk en transparante rapportage daarover). In 2017 hebben we ons energieverbruik verlaagd en bijgedragen aan de energietransitie met o.a. zonne-energie, LED-verlichting en groen gas. Onze CO2-uitstoot is verlaagd door meer hergebruik van materiaal en door de inkoop van duurzame materialen. Daarnaast werkten we aan vermindering van geluidshinder en versterking van natuurwaarden.

Zijn we tevreden? Ja en nee. Er is altijd ruimte voor verbetering. Er zijn diverse vraagstukken die om actie vragen. Sommige op de iets langere termijn, andere liefst vandaag nog. Daarin maken we bewuste keuzes in nauw overleg met onze stakeholders, waaronder het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Een voorbeeld van een probleem dat ik het liefst vandaag zou oplossen, is die van de niet-beveiligde overwegen (NABO’s), ook wel onbewaakte overwegen genoemd. Deze zijn gevaarlijk en niet meer van deze tijd. Wij zetten ons in om uiterlijk in 2028 alle openbare en openbaar toegankelijke NABO’s op het reizigersnet te hebben opgeheven of (innovatief) beveiligd. Wij zijn er ook voorstander van om waar mogelijk beveiligde overgangen te vervangen door een brug of tunnel. Treinen rijden vaker en harder en worden stiller, overwegen belemmeren een vlotte doorstroming en brengen ook gevaren met zich mee, zoals recente ongevallen op spoorwegovergangen laten zien. Daarnaast leidt de toenemende drukte op het spoor onvermijdelijk tot vaker gesloten slagbomen. Dat wil niemand.

Een volgend thema is het spoorgoederenvervoer in Nederland. In plaats van lang vooraf capaciteit reserveren hebben we een flexibelere methode nodig om de capaciteit te verdelen. We doen veel om het spoorvervoer te stimuleren, onder meer door het rijden met langere goederentreinen mogelijk te maken en te investeren in de bereikbaarheid van de Maasvlakte. Ook werken we aan het voor goederenvervoerders zo eenvoudig en aantrekkelijk mogelijk maken om hun lading via het spoor naar het Europese achterland te brengen.

Investeren en innoveren zijn essentieel om de kwaliteit te bieden waar wij vandaag en morgen voor staan. In 2017 is behoorlijk geïnvesteerd in de toekomstbestendigheid van het spoor. Daarnaast zouden wij extra investeringen in de toekomst in een hogere bovenleidingspanning (3KV) van harte toejuichen, waardoor treinen sneller kunnen rijden. Dat geldt ook voor het nieuwe beveiligingssysteem ERTMS. Maar er gebeurt zoveel meer. We geven in dit jaarverslag een serie voorbeelden waaruit blijkt dat we, samen met kennispartners en instituten, op vele fronten innoveren om de punctualiteit, veiligheid en het comfort op stations en van de treinreis verder te verbeteren.

In 2017 zijn wij gestart met de ontwikkeling van onze nieuwe strategie ‘ProRail Verbindt. Verbetert. Verduurzaamt.’ gericht op ambities, keuzes en investeringen voor de periode 2018-2023. Onze aanpak sluit naadloos aan bij de taken die vanuit de Spoorwegwet, de Lange Termijn Spoor Agenda, Beheerconcessie 2015-2025 en het Toekomstbeeld OV aan ons zijn meegegeven. Aan ambitie bepaald geen gebrek, al kan dat niet altijd gezegd worden over de benodigde financiële ruimte. Dat kan betekenen dat bepaalde speerpunten niet of te laat de aandacht krijgen die ze nodig hebben. Het staat voor ons in elk geval als een paal boven water dat er voor de langere termijn nieuwe soorten verbindingen noodzakelijk zijn om de bereikbaarheid voor reizigers en goederenvervoerders goed op peil te houden; spoor is de meest duurzame vervoersmodaliteit en dat is voor Nederland van cruciaal belang.

In het regeerakkoord is vastgelegd dat ProRail verandert in een publiekrechtelijke ZBO met eigen rechtspersoonlijkheid. Met het ministerie is afgesproken dat deze transitie met de grootst mogelijke zorgvuldigheid aangepakt zal worden en ProRail zal hieraan haar medewerking verlenen. De omvorming zal, ook vanwege de nodige wetswijzigingen, nog enkele jaren in beslag nemen. Laten we nooit uit het oog verliezen dat tijdens deze juridische verbouwing de treinen moeten blijven rijden: het gaat om een structuurwijziging waar vervoerders, verladers, reizigers en medewerkers van ProRail geen last van mogen hebben.

Er liggen dus ruim voldoende vraagstukken op tafel. ProRail laat zich steeds meer zien als een weerbare, open organisatie die niet wegloopt voor uitdagingen. Typerend vind ik de manier waarop ProRail, de aannemers en de collega’s van NS zich geweerd hebben tijdens de fikse storm op 18 januari 2018. De impact was fors, dat hebben we allemaal meegemaakt, maar ik geloof niet dat het normale treinverkeer ooit sneller hersteld was dan na deze storm. Mijn complimenten!

Wat staat er op de agenda voor 2018? We gaan er vol tegenaan om onze nieuwe missie en strategie uit te voeren. Met speciale aandacht voor de verdere verbetering van de klantgerichtheid, bijvoorbeeld door preventief onderhoud en een pitsstopmentaliteit bij het oplossen van verstoringen. Maar ook meer sporen, hogere frequenties, een betere benutting van de capaciteit en verbetering van de HSL-Zuid. Hoe mooi zou het zijn als de grote steden in de Randstad nog sneller vanuit de rest van Nederland bereikbaar zouden zijn? Hoe mooi zou het zijn als je in plaats van de auto of het vliegtuig de snelste, meest duurzame vorm van transport naar Londen, Parijs of Berlijn kunt kiezen?

Wij hebben voortdurend te maken met spanning tussen ambitie en middelen. Ik zal daar constant aandacht voor blijven vragen. Maar het is aan ons, en onze partners, om met goede voorstellen en ideeën te komen. Werken ze, dan is er over het maatschappelijk belang geen discussie meer. Dan hebben we het niet meer over kosten maar over essentiële investeringen in de duurzame mobiliteit van Nederland. Een prachtige ambitie om de handen voor uit de mouwen te steken en samen voor te doen wat nodig is.

Namens de Raad van Bestuur van ProRail B.V.,
Utrecht, 6 april 2018

Pier Eringa
Voorzitter Raad van Bestuur

Mijn Verslag (1)