Geluid en trillingen

Omwonenden rond het spoor kunnen last hebben van het geluid of de trillingen van passerende treinen. Ook werkzaamheden aan het spoor kunnen geluid en trillingen veroorzaken. Ons doel is de omgeving zo veel als mogelijk te behoeden voor geluids- en trillingshinder.

Steeds meer stillere goederentreinen

Sinds 2005 moeten nieuwe goederenwagens aan strenge Europese geluidemissie-eisen voldoen. ProRail is betrokken bij de uitwerking van het voorstel van de Europese Commissie om binnen een aantal jaren op delen van het Europese spoornetwerk alle bestaande goederenwagens te verplichten aan de geluidnorm voor nieuwe wagens te voldoen. In Nederland stimuleren we met de Stimuleringsregeling Toename Stille Treinkilometers al sinds 2008 het ombouwen van bestaande goederenwagens. Sinds 2013 geldt dat ook voor het rijden met stillere goederentreinen.

Verlaging geluidproductieplafonds

In 2017 heeft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat in samenspraak met ProRail op een groot aantal locaties de geluidsproductieplafonds verlaagd. Deze verlaging is mogelijk door het steeds grotere aandeel stillere reizigers- en goederenwagens: het aandeel reizigerstreinen groeide van 60% in 2008 naar 98% in 2016. Voor de goederenwagons steeg het aandeel van 5% naar 50%.

Naleving geluidproductieplafonds (gpp)

ProRail heeft in 2017 het nalevingsverslag over 2016 gepubliceerd. Het aantal locaties met een gpp-overschrijding neemt steeds verder af. In 2017 heeft ProRail onder meer op het baanvak Zutphen-Winterswijk een wijziging van de gpp’s aangevraagd, waarbij ook geluidsmaatregelen zullen worden getroffen.

Meerjarenprogramma Geluidsanering

In het Meerjarenprogramma Geluidsanering (MJPG) werken het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Rijkswaterstaat en ProRail samen aan het terugdringen van geluidsoverlast langs rijkswegen en hoofdspoorwegen. In het MJPG is geanticipeerd op de landelijke gpp-verlagingen waardoor het MJPG meer financiële ruimte overhoudt voor de echte geluidsknelpunten.

Om de geluidsoverlast in kaart te brengen heeft ProRail in 2017 de akoestische analyses afgerond en is het onderzoek naar de technische haalbaarheid van de berekende maatregelen van start gegaan. Door een wijziging in een van de uitgangspunten van het ministerie, zal een groot deel van onze onderzoeken aangepast moeten worden en worden de maatregelen opnieuw doorgerekend. De verwachting is dat deze aanpassingen in 2018 zijn doorgevoerd. Voor de locaties waarvan zeker is dat er geen maatregelen nodig zijn, hebben we in 2016 per regio een saneringsplan ingediend. In 2017 zijn alle besluiten op deze plannen definitief geworden.

In het Meerjarenprogramma Geluidsanering werken het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en ProRail samen aan het terugdringen van geluidsoverlast langs rijkswegen en spoorlijnen. In 2017 hebben we de akoestische analyses afgerond en is een begin gemaakt met het onderzoek naar de technische haalbaarheid van de berekende maatregelen. Door een wijziging in een van de uitgangspunten van het ministerie, zullen de effecten van de beoogde maatregelen opnieuw berekend moeten worden. De verwachting is dat deze aanpassingen in 2018 zijn doorgevoerd. Als deze aanpassingen ook op de technische aspecten zijn onderzocht, kan het ministerie overgaan tot prioritering van de maatregelen.

Zoals we vorig jaar al meldden, blijkt de geluidssaneringsopgave voor weg én spoor groter dan vooraf ingeschat. De staatssecretaris heeft aangegeven vast te willen houden aan het budgetgestuurde karakter van het programma. De destijds door de staatssecretaris voorgestelde maatregelen, waaronder aanpassing van regelgeving, waren in onze onderzoeken al meegenomen. De laatste wijziging was nog niet bekend bij de start van de onderzoeken en zal in 2018 worden doorgevoerd.

Voor de locaties waar geen maatregelen nodig zijn, is in 2016 per regio een saneringsplan ingediend. In 2017 zijn al deze plannen definitief geworden. Naast maatregelen aan en langs het spoor hebben we vorig jaar bij een groot aantal locaties de zogenaamde geluidsproductieplafonds verlaagd. Deze verlagingen zijn formeel door het ministerie bekrachtigd.’

In samenwerking met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, de TU/E, RWS en de gemeente Eindhoven heeft ProRail in het kader van het MJPG in Eindhoven onderzoek gedaan naar de combinatie van geluid- en thermische isolatie. In 2017 zijn de woningen onderzocht en in 2018 zullen de maatregelen worden getroffen. De bewoners zullen profiteren van minder geluidsoverlast en een lager energieverbruik.

Uitvoeringsprogramma Geluid op Emplacementen

In het Uitvoeringsprogramma Geluid op Emplacementen (UPGE) worden bij circa honderd emplacementen maatregelen getroffen. In 2017 is bij circa 50 woningen langs het emplacement in Maastricht de gevelsanering afgerond. De resterende woningen (circa 75) worden in het eerste half jaar van 2018 opgeleverd. Voor de emplacementen in Venlo, Heerlen en Dordrecht worden geluidmaatregelen onderzocht.

Aanpak booggeluid

ProRail heeft in 2017 in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat in Leiden, Nijmegen, Soest en Hilversum het piepende geluid in bochten aangepakt met de plaatsing van zogenaamde spoorstaafconditioneringssystemen. Deze apparaten spuiten een biologisch afbreekbare substantie op het spoor waardoor de wielen in bochten niet meer piepen. Ook zijn we in 2017 samen met de spoorsector een onderzoek begonnen naar een structurele aanpak van booggeluid. Het ministerie zal in 2018 van de resultaten op de hoogte worden gesteld.

Innovatieve geluidmaatregelen

ProRail startte in 2017 twee innovatieve geluidprojecten. In Hilversum is met financiering van de gemeente een lage afschermende constructie dichtbij het spoor geplaatst. Op het testterrein in Susteren heeft ProRail samen met het bedrijf 4Silence hun innovatieve geluidsdiffractoren in gebruik genomen. We onderzoeken of deze maatregelen op termijn breder toegepast kunnen worden.

Meer kennis over spoortrillingen

In het afgelopen jaar hebben we veel onderzoek gedaan naar spoortrillingen. Eén van de bepalende spooreigenschappen voor de sterkte van trillingen is de stijfheid van de bodem. In 2017 hebben we samen met het Zweedse Infranord en Eberdynamics metingen met een speciale trein (de RSMV) uitgevoerd op enkele baanvakken in Nederland. In 2018 en 2019 worden deze metingen verder geanalyseerd, samen met TU Delft, TNO en Deltares. Daarnaast heeft ProRail vorig jaar de neveneffecten van diverse mogelijke maatregelen aan en rondom het spoor onderzocht. Het ministerie heeft deze aan de Tweede Kamer aangeboden. Samen met het ministerie hebben we ook de mogelijkheden verkend om trillinghinder te beperken door goederentreinen langzamer te laten rijden. In 2016 en 2017 is uitgebreid onderzocht of een lagere rijsnelheid effectief bijdraagt aan minder trillinghinder. De resultaten van deze metingen zijn aan het ministerie opgeleverd.

Voor meer informatie over deze thema’s: www.prorail.nl/geluid en www.prorail.nl/trillingen.

Mijn Verslag (0)