Veilig leven

ProRail werkt continu aan de veiligheid op overwegen en trof in 2019 met name maatregelen voor niet actief beveiligde overwegen (NABO’s). Met NS en andere partners zijn stappen gezet om suïcides te voorkomen en de nazorg en afhandeling te verbeteren.

Aanrijdingen op overwegen en dodelijke slachtoffers bij aanrijdingen op overwegen

  • Aantal aanrijdingen tussen een trein en persoon of wegverkeer op een overweg (exclusief suïcides).

Suïcides en pogingen tot suïcide

  • Aantal gemelde suïcides op het spoor met dodelijke afloop.

  • Aantal gemelde pogingen van suïcide op het spoor met zware verwondingen tot gevolg.

Overwegen: meer incidenten

Na de dalende trend van aanrijdingen tussen treinen en wegverkeer de afgelopen jaren deden zich in 2019 43 aanrijdingen op overwegen voor (2018: 32). Er vielen 9 doden en 3 zwaargewonden (In 2018: 14 respectievelijk 3). Het vijfjaarlijkse gemiddelde van het aantal aanrijdingen is in 2019 voor het eerst sinds jaren gestegen. Een eerste analyse van de incidenten gaf geen duidelijk inzicht in de oorzaak hiervan. In 2020 wordt gewerkt aan een diepgaander onderzoek.

Verbetering van de overwegveiligheid

Sinds juli 2019 heeft ProRail een directeur Overwegen om meer sturing te geven aan de verbetering van de overwegveiligheid. Een eerste resultaat is de vaststelling van een ProRail-visie voor de aanpak van overwegen. Verder is met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een gezamenlijk plan van aanpak vastgesteld met daarin onder andere verbetermaatregelen die voortvloeien uit het OvV-rapport over overwegveiligheid. Ter ondersteuning hiervan heeft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een Landelijk bemiddelaar overwegen aangewezen.

Het Landelijk Verbeterprogramma Overwegen (LVO) en het programma NABO zijn in 2019 voortgezet. Het LVO liep goeddeels volgens planning. In Putten, Oisterwijk, Deurne, Halderberge, Paterswoldseweg Groningen, Rijksstraatweg Hurdegaryp en Borne zijn in 2019 overwegen aangepakt. In het kader van het programma NABO zijn in 2019 15 onbeveiligde overwegen aangepakt. Deze zijn opgeheven of van beveiliging voorzien.

Succesvolle proef met flitscamera’s

Uit een vorig jaar gehouden proef op twee overwegen in Hilversum is naar voren gekomen dat flitscamera’s en boetes op overtredingen een positief effect hebben op het gedrag van weggebruikers. Het aantal overtredingen is met bijna de helft gedaald en het aantal recidives is minimaal. ProRail werkt aan de voorbereiding van een verdere uitvraag en zal hiervoor in 2020 een voorstel indienen bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Nieuwe stappen met suïcidepreventie en -afhandeling

In 2019 vonden 194 suïcides op het spoor plaats, evenveel als in 2018 (194). Er waren 20 zwaargewonden als gevolg van een suïcidepoging. Met het programma Suïcidepreventie, afhandeling en nazorg op het spoor 2017-2021 hebben we vorig jaar aan diverse initiatieven gewerkt om suïcides te voorkomen. Eind 2019 zijn we begonnen met toegangbeperkende maatregelen zoals hekwerken en anti-loopmatten op de spoorbaan. We gaan door met de inzet van buitengewoon opsporingsambtenaren (BOA’s) gericht op suïcidepreventie. De BOA’s zijn aangesloten op een GGZ-initiatief (‘Supremecol’) waarbij suïcidale personen bij de GGZ kunnen worden aangemeld.

Het eerder ontwikkelde opleidingsprogramma ‘Herkennen en aanspreken van mogelijk suïcidale personen’ voor medewerkers van de spoorbedrijven is in 2019 aan een bredere groep aangeboden. Ook de regionale reizigersvervoerders nemen voortaan deel. Verder is met de aannemers van ProRail een trainingsmodule ontwikkeld voor personeel van aannemers. Ook deze doelgroep bevindt zich in de buurt van het spoor en kan een bijdrage leveren.

De gezamenlijke benadering van ProRail, vervoerders en 113 Zelfmoordpreventie is in 2019 voortgezet. Onder regie van 113 Zelfmoordpreventie zijn nieuwe samenwerkingsverbanden tussen betrokken partijen zoals gemeenten, zorg en spoorsector opgericht.

Er is ook een publiekscampagne ontwikkeld die in Helmond is beproefd. Deze campagne ‘Stel je voor’ was een succes en wordt inmiddels op grotere schaal toegepast.

Door nauwere samenwerking tussen NS en ProRail met de politie is het afhandelingsproces verbeterd. Met beelden van de frontcamera in treinen of van bewakingsbeelden van stations en overwegen kan de toedracht voortaan sneller worden vastgesteld, zodat bij incidenten onder andere gerichter bepaald kan worden of de inzet van forensisch onderzoek nodig is. Ook heeft ProRail Incidentenbestrijding geïnvesteerd in specialistisch reinigingsmaterieel om na incidenten de afhandeling effectiever en sneller uit te voeren.

Overige ongevallen

Naast aanrijdingen door een trein op overwegen en door de politie bevestigde suïcides van aanrijding door een trein waren er 5 dodelijke en 4 zwaargewonde slachtoffers door andere typen ongevallen. Deze cijfers zijn vergelijkbaar met die van 2018 (5 doden en 3 gewonden). De aard van deze ongevallen betrof in 2019 aanrijding van spoorlopers door een trein (2 doden en 3 zwaargewonden), suïcides anders dan door een trein (2 doden en 1 zwaargewonde) en aanrijding van een overweginstallatie door een voertuig, zonder betrokkenheid van een trein (1 dode).

Veiligheidscampagne

De Victim Fashion campagne heeft in zeer korte tijd veel teweeggebracht onder veel jongeren en daarbuiten. Vanwege de bij nabestaanden en rijdend personeel losgemaakte emoties is besloten deze campagne eerder dan gepland af te ronden.

PazzUp: onderwijsvoorlichting

We vinden het belangrijk dat kinderen vroeg leren hoe zij zich verstandig en veilig gedragen in de omgeving van het spoor. Ouders hebben een rol, maar als beheerder van de spoorinfra hebben wij ook een eigen maatschappelijke verantwoordelijkheid. Daarom biedt ProRail de onderbouw van middelbare scholen en de groepen 5 t/m 8 van basisscholen de mogelijkheid om met het digitale lespakket PazzUp (www.pazzup.nl) te werken over veiligheid rond het spoor. Voor de onderbouw van middelbare scholen bieden we ook een bezoek van een gastdocent van ProRail aan. ProRail heeft 6 gastdocenten die naast hun werk 1 à 2 dagen per maand gastlessen geven. In 2019 gaven deze docenten gastlessen aan 4.650 leerlingen op 47 scholen, waarvan 37 middelbare scholen en 10 basisscholen, een lichte stijging ten opzichte van 2018. In 2019 is in het kader van een afstudeeronderzoek onderzocht hoe activiteiten rondom veiligheidseducatie voor jongeren tot 16 jaar zijn georganiseerd, bij ProRail en bij andere organisaties, en hoe deze activiteiten elkaar kunnen versterken. De adviezen die uit dit onderzoek naar voren kwamen zijn gedeeltelijk overgenomen en worden in 2020 verder uitgewerkt.

Sinds 2017 bieden wij ook materialen waarmee medewerkers gastlessen kunnen verzorgen op de basisschool van hun eigen kind. In deze les maken kinderen kennis met ProRail en leren ze waar ze op moeten letten bij het oversteken van een overweg. ProRail-medewerkers nemen steeds vaker het initiatief om deze gastlessen te geven. Met de lessen staan we als organisatie middenin de samenleving: we bieden kinderen kennis over allerlei aspecten van het spoor en onze medewerkers krijgen de gelegenheid om vorm te geven aan hun maatschappelijke betrokkenheid.

Mijn Verslag (0)