Veilig werken

ProRail, vervoerders en aannemers maken zich samen sterk voor een veilige en gezonde werkomgeving voor hun medewerkers en spannen zich in om arbeidsrisico’s zoveel mogelijk te beperken.

Aanrijdingen en bijna-aanrijdingen

  • Aantal (bijna-)aanrijdingen baanwerkers en medewerkers van spoorwegondernemingen.

Elektrocuties en elektriseringen

  • Aantal elektrocuties baanwerkers. Elektrocutie wordt gedefinieerd als elektrisering (schadelijke elektrische stroomdoorgang door het menselijk lichaam) met dodelijke afloop.

  • Elektrisering wordt gedefinieerd als een schadelijke elektrische stroomdoorgang door het menselijk lichaam met (potentieel) letsel tot gevolg. Brandwonden (als gevolg van kortsluiting of het optreden van een vlamboog) tijdens werkzaamheden of letsel door blikseminslag worden ook tot elektrisering gerekend.

Arbeidsveiligheid baanwerkers

In 2019 hebben twee aanrijdingen met baanpersoneel plaatsgevonden. Een medewerker werd bij werkzaamheden in Wormerveer geraakt door een buffer van een wagon van een werktrein en kwam daardoor ten val. Tijdens de verbouwing van het stationsemplacement van Leiden kwam een kraan op lorries (krol) in beweging zonder dat de machinist dit in de gaten had. Een medewerker werd door de bak van de krol aangetikt. Beide incidenten leidden niet tot verzuim.

Daarnaast waren er 6 bijna-aanrijdingen, dat zijn er 2 minder dan in 2018. Het aantal arbeidsongevallen bij opdrachtnemers nam in 2019 af en kwam uit op 59 (2018: 83).

Naast de aan het spoorwerk gerelateerde ongevallen, was er één arbo-incident op een bouwplaats, in de categorie "overig", waar een werknemer van een opdrachtnemer van ProRail zwaargewond raakte (in 2018: 4). Het ging hier om een val van hoogte.

Binnen Stichting railAlert werkt ProRail intensief samen met opdrachtnemers om de veiligheid verder te verhogen. We organiseren bijeenkomsten over gedrag en veiligheidscultuur, we inventariseren best practices, brancherichtlijnen en voorschriften en we monitoren de effecten daarvan.

In 2018 was voorzien in een vernieuwing van het Voorschrift Veilig Werken Trein (VVW-trein). Deze kon geen doorgang vinden, omdat er nog geen akkoord was met de toezichthouders. In 2019 hebben we samen met de branche en ISZW/ILT aan een gedragen eindresultaat gewerkt dat gepubliceerd wordt in de loop van 2020.

Samen met de opdrachtnemers is in 2019 het onderzoek voortgezet naar de mogelijkheden om kwartsvrij te werken en zijn beheersmaatregelen vastgesteld voor het werken aan objecten die in het verleden zijn behandeld met chroom-6. In september 2019 is het beheersregime chroom-6 Rijkswaterstaat, Rijksvastgoedbedrijf en ProRail gepubliceerd. Hierin staan de landelijke afspraken voor het werken aan objecten die behandeld zijn met chroom-6.

Elektrocutierisico: aandacht voor laagspanning

Het aantal gemelde incidenten met een schadelijke stroomdoorgang door het menselijk lichaam ligt met 8 incidenten hoger dan in 2018 (5). Daarbij was tweemaal sprake van een zwaargewond slachtoffer.

Het project Veilig werken aan laagspanningsinstallaties is in 2019 voortgezet. Doel is om het werk aan laagspanningsinstallaties in de spoorbranche volgens de Nederlandse normen (NEN) uit te voeren. Het project bestaat uit drie onderdelen:

  • Veilig werken met huidige installaties: Op dit gebied is in 2019 onder andere een pilot gedaan met het spanningsloos uitwisselen van condensatoren. Ook is nu in alle PGO-contracten opgenomen dat geïnspecteerd wordt op werken conform NEN3140.

  • Huidige installaties veiliger maken: In 2019 is de aanbesteding gestart voor de levering van de afscherming van aanraakgevaarlijke componenten en zijn afspraken gemaakt met de aannemers om deze afscherming te plaatsen. Voor bepaalde spanningsvoerende onderdelen zijn reeds afschermkapjes en veilige klemmen beschikbaar.

  • Aanpassing ontwerp van nieuw te bouwen installaties: Afgelopen jaar is een aanraakveilige relaiskast uitgewerkt en in ontwerpvoorschriften opgenomen. De eerste aanraakveilige relaiskasten zijn inmiddels geplaatst.

Meer duidelijkheid over regels op emplacementen

In 2019 is de inventarisatie van bestaande (Arbo-)veiligheidsregels bij de verschillende gebruikers van emplacementen afgerond. Regels zijn verhelderd en beter gedefinieerd. Ook zijn veel vervoerders aan de slag gegaan om de eigen documenten met regels op te schonen en in lijn te brengen met landelijk geldende voorschriften.

Alle regels en informatie van toepassing op spoorwegterreinen in beheer van ProRail zijn nu opgenomen in de richtlijn "Gedragsregels op het spoorwegterrein". In aanvulling op deze richtlijn wordt per emplacement een document opgesteld met informatie over de geldende lokale bedrijfsregels en bijzonderheden die van invloed zijn op de gebruiksmogelijkheden van het emplacement. Deze informatie is via het informatieportaal toegankelijk voor onder meer de spoorwegondernemingen.

Veiligheidsladder: trede 4 bestendigd

Naast borging van de veiligheid in technische systemen en procedures speelt menselijk handelen een belangrijke rol. Dat vraagt om investeren in veiligheidsbewustzijn, in veilig handelen, in een alerte veiligheidscultuur. Met de in 2011 ontwikkelde Veiligheidsladder, inmiddels een NEN-norm, meten we de veiligheidscultuur bij onze opdrachtnemers en binnen onze eigen organisatie. Hoe hoger op de Veiligheidsladder, die uit 5 treden bestaat, hoe volwassener de veiligheidscultuur van een bedrijf.

ProRail heeft de ontwikkeling van de veiligheidscultuur bij de opdrachtnemers de afgelopen jaren gestimuleerd met een oplopend gunningsvoordeel naarmate een bedrijf een hogere trede bereikt. Het gaat om erkende spooraannemers en ingenieursbureaus. Erkende werkplekbeveiligingsbedrijven, ondernemingen die veiligheidsfunctionarissen leveren, kabelaannemers en boorbedrijven hebben het veiligheidscertificaat ook nodig. Sinds 2019 moeten erkende werkplekbeveiligingsbedrijven en ondernemingen die veiligheidsfunctionarissen leveren beschikken over een geldig Veilig Bewust Certificaat, minimaal trede 3. Daarnaast is per 1 juli 2019 trede 3 als minimumeis opgenomen in de erkenningsregeling voor erkende kabelaannemers en boorbedrijven. Vanaf 1 januari 2020 dienen ook deze bedrijven te beschikken over een geldig Veilig Bewust Certificaat, tenminste op het niveau van trede 3. ProRail is van plan om in 2020 de Veiligheidsladder ook toe te passen bij niet-erkende (civiele) opdrachtnemers.

Voor ProRail zelf beschouwen we trede 4 als het minimaal gewenste niveau, en elk jaar laten we een externe partij een audit uitvoeren. Vorig jaar hebben we dit niveau wederom gehaald, maar we blijven investeren om onze veiligheidscultuur te bestendigen en waar mogelijk verder te versterken.

Dit doen we onder andere door intern inzicht te geven in de ontwikkelingen en prestaties op het gebied van veiligheid en door sterker te sturen op het beheersen van veiligheidsrisico’s bij wijzigingen. Daarnaast hebben we aandacht voor het thema veiligheid in relatie tot houding en gedrag op de werkvloer.

Mijn Verslag (0)