Veilig leven

ProRail werkt continu aan de veiligheid op overwegen en trof in 2018 met name maatregelen voor niet actief beveiligde overwegen. Met NS en andere partners zijn stappen gezet om suïcides te voorkomen en de nazorg en afhandeling te verbeteren.

Aanrijdingen op overwegen en dodelijke slachtoffers bij aanrijdingen op overwegen
  • Aantal aanrijdingen tussen een trein en persoon of wegverkeer op een overweg (exclusief suïcides).

Suïcides en pogingen tot suïcide
  • Aantal gemelde suïcides op het spoor met dodelijke afloop.

  • Aantal gemelde pogingen van suïcide op het spoor met zware verwondingen tot gevolg.

Overwegen in de belangstelling

In 2018 hebben overwegen volop in de belangstelling gestaan van overheid, politiek, media en omwonenden. Het besef groeit dat meer maatregelen nodig zijn om de overwegveiligheid te verhogen en dat partijen zoals lokale overheden, omwonenden en betrokkenen ook verantwoordelijkheid dragen. ProRail wil het aantal overwegen verder verminderen en, waar dit niet mogelijk is, de overwegen goed beveiligen. Ook willen we het gedrag van de overweggebruiker beïnvloeden, onder meer door verscherpte handhaving. Er waren in 2018 aanzienlijk meer incidenten op overwegen dan voorgaand jaar. Daarom zijn deze stappen hard nodig.

Ongeval overweg Braakstraat te Oss

In 2018 deed zich een ernstig ongeval voor op de overweg in de Braakstraat te Oss, waarbij een elektrische bakfiets – Stint – en een doorgaande trein met elkaar in botsing kwamen. Vier jonge kinderen zijn verongelukt en een kleuter en een begeleider raakten zwaargewond. Een onvoorstelbaar leed voor de nabestaanden, getuigen, betrokken hulpverleners, het trein- en spoorpersoneel en alle inwoners van Oss. Het ongeval heeft ons diep geraakt. De impact was groot en toont aan dat ook beveiligde overwegen een gevaarpunt zijn en blijven voor het weg- en spoorwegverkeer.

Landelijke aanpak Niet Actief Beveiligde Overwegen (NABO)

ProRail wil circa 180 niet actief beveiligde overwegen (NABO’s) op het reizigersnet binnen 5 jaar (of zoveel eerder als mogelijk) opheffen. In die gevallen dat het opheffen van de overweg niet tot de mogelijkheden behoort, wil ProRail dat de overwegen minimaal worden voorzien van een actieve beveiliging. Met vijf gemeenten zijn inmiddels overeenkomsten gesloten waarin afspraken zijn gemaakt over de uitvoering en (co)financiering van een overwegplan (plan voor opheffen of beveiligen NABO). Eind 2018 zijn reeds 26 onbeveiligde openbaar toegankelijk overwegen opgeheven of beveiligd. In praktijk blijkt dat het komen tot een goed overwegplan meer tijd in beslag neemt dan aanvankelijk gedacht, doordat meerdere partijen (wegbeheerders, omwonenden, rechthebbenden, recreatieve belangenorganisaties) betrokken zijn en overeenstemming moeten vinden.

In 2018 zijn grote stappen gezet met het opheffen dan wel beveiligen van alle openbare onbewaakte overwegen. Voorbeelden zijn vier overwegen in Dalfsen en de overweg Sportlaan Raalte die zijn opgeheven. In Appingedam is een NABO beveiligd. ProRail heeft in 2018 bij een drietal overwegen betonblokken geplaatst. Hiermee willen we voorkomen dat een overweg onnodig lang een gevaarpunt blijft.

Landelijk Verbeterprogramma Overwegen (LVO)

Met dit programma werken we aan verbetering van de veiligheid en de doorstroming van het spoor- en wegverkeer op overwegen door heel Nederland. Inmiddels zijn 28 projecten in voorbereiding. Verder hebben we in 2018 pilots uitgevoerd die gericht zijn op gedragsbeïnvloeding van overweggebruikers, waaronder de oversteekhulp en flitscamera’s.

De groei van het treinverkeer leidt tot nog meer aandacht voor overwegen. In het Landelijk Verbeterprogramma Overwegen (LVO) zijn diverse overwegen aangepakt. Soms door het aanleggen van vrij liggende fietspaden (Oss), soms door de bouw van nieuwe onderdoorgangen zoals in Nijkerk, Den Dolder, Deventer Colmschate, Driebergen-Zeist en Veenendaal. Daarnaast wordt een deel van het door het Rijk beschikbaar gestelde budget besteed aan het beperken van de dichtligtijd van overwegen, zodat de kans op onveilig gebruik van de overweg door weggebruikers afneemt. 

Nieuwe stappen met suïcidepreventie en -afhandeling

In 2018 vonden 194 suïcides op het spoor plaats, een daling van 21 ten opzichte van 2017. Er waren 19 zwaargewonden als het gevolg van een suïcidepoging. Voor het spoor is vorig jaar het nieuwe programma ‘Suïcidepreventie, afhandeling en nazorg op het spoor 2017-2021’ vastgesteld.

In 2018 zijn diverse initiatieven gelanceerd ter voorkoming van suïcides, waaronder de selectie van locaties waar toegangsbeperkende maatregelen zoals hekwerken en anti-loopmatten uitgevoerd kunnen worden. Deze maatregelen krijgen concreet beslag met ingang van 2019. Met de inzet van buitengewoon opsporingsambtenaren (BOA’s) onderzoeken we of surveillance bij suïcidepreventie een rol kan spelen.

Het eerder ontwikkelde opleidingsprogramma ‘herkennen en aanspreken van mogelijk suïcidale personen’ voor medewerkers van de spoorbedrijven is in 2018 voortgezet. De opleiding wordt vanaf 2019 aan een bredere groep aangeboden.

ProRail werkt nauw samen met vervoerders en 113 Zelfmoordpreventie om het aantal suïcides terug te dringen. Ook zijn regionale samenwerkingsverbanden aangegaan met GGD/GGZ en gemeenten. Dat levert nieuwe inzichten en maatregelen op.

Door nauwere samenwerking tussen NS en ProRail met de politie is het afhandelingsproces verbeterd. Met beelden van de frontcamera in treinen of van bewakingsbeelden van stations en overwegen kan de toedracht voortaan sneller worden vastgesteld. Ook heeft ProRail Incidentenbestrijding geïnvesteerd in specialistisch reinigingsmaterieel om na incidenten de afhandeling effectiever en sneller uit te voeren.

PazzUp: onderwijsvoorlichting

ProRail biedt de onderbouw van middelbare scholen en de groepen 5 t/m 8 van basisscholen de mogelijkheid om te werken met het digitale lespakket PazzUp (www.pazzup.nl) over veiligheid rond het spoor. Voor middelbare scholen bieden we ook een bezoek van een gastdocent van ProRail aan. ProRail heeft 7 gastdocenten en in 2018 zijn er 2 nieuwe gestart. Deze docenten gaven gastlessen aan zo’n 4.000 leerlingen op 41 scholen, waarvan 39 middelbare scholen en twee basisscholen.

Communicatie met basisschoolleerlingen

ProRail neemt deel aan het NS-voorlichtingsprogramma Luisteris. Wij richten ons met digitaal lesmateriaal op de basisschoolleerlingen van de groepen 5 t/m 8 en de onderbouw van de middelbare school. NS Luisteris verzorgt gastlessen over veilig gedrag bij het spoor met name op basisscholen. Incidenteel vinden ook bij ROC’s voorlichtingscampagnes plaats. In 2018 zijn voor de groepen 7 en 8 vier nieuwe animaties gemaakt van ‘Simon de Spoorwachter’. In iedere animatie bespreekt Simon een aspect van veiligheid, waar een opdracht voor de leerlingen aan vastzit.

Sinds 2017 bieden wij de mogelijkheid om medewerkers binnen werktijd gastlessen te laten verzorgen op de basisschool van zijn of haar kind. In deze les maken kinderen kennis met ProRail en leren ze waar ze op moeten letten bij het oversteken van een overweg.

Campagne Pro/Anti

Onze Pro/Anti-campagnes laten zien wat ProRail doet. Hoe ver gaat onze maatschappelijke betrokkenheid en verantwoordelijkheid als werkgever, als verbinder van mensen, steden en bedrijven om duurzame mobiliteit mogelijk te maken. Met innovatieve oplossingen en aandacht voor natuur en omgeving. ProRail voert diverse campagnes op thema’s als duurzaamheid, innovatie en mobiliteit, om nieuwe medewerkers te werven en de samenleving te informeren. Uiteraard hebben wij ook een belangrijke rol in het bewaken van de veiligheid op en rond het spoor. Daar geven wij vorm aan met bewustwordingscampagnes voor doelgroepen zoals senioren, jongeren, spoorlopers en beroepschauffeurs.

Mijn Verslag (0)